ACC ĐÀ NẴNG

Thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng là một khâu pháp lý thiết yếu để bảo đảm ý chí cuối cùng của cá nhân được thực thi nghiêm minh và an toàn. Nắm vững trình tự, hồ sơ và các lưu ý sẽ giúp quá trình diễn ra suôn sẻ, tránh tranh chấp về sau. Cùng ACC Đà Nẵng tìm hiểu từng bước chi tiết trong bài viết này.

1. Hướng dẫn thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng

Thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng được điều chỉnh bởi Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Công chứng 2024. Cá nhân có thể đến bất kỳ tổ chức hành nghề công chứng nào trên toàn quốc để thực hiện, không bắt buộc theo nơi cư trú. Dưới đây là các bước cụ thể:

Bước 1: Chuẩn bị nội dung di chúc và các giấy tờ cần thiết

Người lập di chúc nên xác định rõ danh sách tài sản, phần phân chia cho từng người thừa kế, chỉ định người quản lý di sản hoặc người được hưởng di sản theo ý muốn. Việc soạn trước dự thảo di chúc giúp tiết kiệm thời gian, tuy nhiên công chứng viên vẫn có thể hỗ trợ soạn thảo nếu có yêu cầu. Cùng với dự thảo, cần tập hợp đầy đủ giấy tờ chứng minh nhân thân và quyền sở hữu tài sản (sẽ liệt kê chi tiết ở mục 3).

Bước 2: Đến văn phòng công chứng và xuất trình hồ sơ

Cá nhân mang toàn bộ hồ sơ tới bất kỳ Phòng công chứng hoặc Văn phòng công chứng nào. Tại đây, công chứng viên tiếp nhận, kiểm tra tính pháp lý của các giấy tờ và xác định năng lực hành vi dân sự của người lập di chúc.

Bước 3: Công chứng viên xác minh năng lực, sự tự nguyện và tính hợp pháp của nội dung

Theo quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong khi lập; không bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép. Công chứng viên có trách nhiệm trực tiếp kiểm tra tình trạng, ghi nhận sự tự nguyện và xem xét nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Đây là bước then chốt để bảo đảm di chúc có hiệu lực pháp luật.

Bước 4: Soạn thảo di chúc bằng văn bản

Nếu cá nhân chưa có dự thảo hoặc muốn chỉnh sửa, công chứng viên sẽ trực tiếp đánh máy hoặc ghi chép nội dung theo ý chí người lập di chúc. Di chúc phải thể hiện bằng tiếng Việt, ghi rõ ngày, tháng, năm lập; họ tên, nơi cư trú của người lập; họ tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản; di sản và vị trí cụ thể; điều kiện (nếu có). Văn bản sau đó được in ra để kiểm tra.

Bước 5: Người lập di chúc kiểm tra, ký tên hoặc điểm chỉ

Người lập di chúc phải trực tiếp đọc lại (nếu có thể) hoặc công chứng viên đọc cho nghe nếu không tự đọc được. Sau khi xác nhận nội dung chính xác, người lập di chúc ký từng trang và ký cuối văn bản trước mặt công chứng viên. Trường hợp không thể ký do già yếu, khuyết tật, người lập di chúc có thể điểm chỉ, đồng thời phải có hai người làm chứng theo quy định. Các chữ ký, điểm chỉ phải được thực hiện ngay tại văn phòng công chứng.

Bước 6: Công chứng viên chứng nhận, đóng dấu và lưu trữ

Công chứng viên ký vào bản di chúc, đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng và ghi lời chứng theo quy định của Luật Công chứng 2024. Một bản gốc được trao cho người lập di chúc; ít nhất một bản lưu lại tại tổ chức công chứng. Khi đó, di chúc bằng văn bản có công chứng phát sinh hiệu lực pháp lý ngay về mặt hình thức.

Bước 7: Nhận kết quả và bảo quản

Thời gian trả di chúc thường trong ngày làm việc, nhanh nhất khoảng 1-2 giờ nếu hồ sơ đầy đủ. Người lập di chúc nên bảo quản bản gốc cẩn thận và có thể đăng ký giữ bản gốc tại cùng tổ chức công chứng để tránh thất lạc. Việc lập di chúc có công chứng giúp hạn chế rủi ro tranh chấp và tạo sự thuận tiện khi công bố, phân chia di sản về sau.

2. Điều kiện của thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng

Để thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng có giá trị pháp lý và không bị vô hiệu, cá nhân cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, nội dung và hình thức theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 625, 630, 631). Người lập di chúc phải là cá nhân từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ hoặc từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi thì phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý bằng văn bản.

Trong suốt quá trình thực hiện thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng, công chứng viên sẽ giám sát chặt chẽ tình trạng minh mẫn, tự nguyện; không được lập di chúc trong trạng thái bị ép buộc, lừa dối hoặc không nhận thức được hành vi của mình. Nội dung di chúc không được trái pháp luật, đạo đức xã hội, không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài chính với Nhà nước hay người thứ ba.

Ngôn ngữ diễn đạt trong di chúc phải rõ ràng, tránh gây nhầm lẫn hoặc đa nghĩa. Nếu di chúc liên quan đến bất động sản, cần mô tả chính xác thông tin thửa đất, số giấy chứng nhận quyền sử dụng. Ngoài ra, người lập di chúc có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc đã lập bất kỳ lúc nào, nhưng việc sửa đổi cũng phải thực hiện tại tổ chức công chứng theo đúng trình tự để đảm bảo hiệu lực.

Xem thêm: Các hình thức lập di chúc theo quy định

3. Hồ sơ cần chuẩn bị cho thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng

Để thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng diễn ra nhanh gọn, người thực hiện cần chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ sau:

• Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân/Hộ chiếu còn hiệu lực (bản chính).
• Sổ hộ khẩu hoặc giấy xác nhận thông tin cư trú (nếu có yêu cầu từ công chứng viên để đối chiếu).
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản (nếu di chúc định đoạt tài sản cụ thể): sổ đỏ, sổ hồng, giấy đăng ký xe, sổ tiết kiệm, hợp đồng mua bán, cổ phiếu, v.v.
• Dự thảo di chúc (nếu đã soạn sẵn); nếu không, công chứng viên sẽ ghi nhận ý chí và hỗ trợ soạn thảo.
• Giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, xác nhận tình trạng hôn nhân (nếu di chúc liên quan đến tài sản chung, phần thừa kế bắt buộc của con chưa thành niên hoặc vợ/chồng).
• Trường hợp người lập di chúc không thể đọc, viết hoặc có hạn chế về thể chất, cần có mặt ít nhất hai người làm chứng độc lập (không phải là người thừa kế theo di chúc hay theo pháp luật của người lập di chúc) và xuất trình giấy tờ tùy thân của họ.

Lưu ý thực tế: Đối với tài sản là bất động sản, giấy chứng nhận phải còn hiệu lực, không bị kê biên, tranh chấp. Nếu tài sản do vợ chồng cùng sở hữu, người lập di chúc chỉ định đoạt được phần của mình trong khối tài sản chung, phần còn lại vẫn thuộc quyền của người kia. Chuẩn bị sẵn bản sao y các giấy tờ để rút ngắn thời gian xử lý.

Xem thêm: Theo quy định đất đang tranh chấp có được lập di chúc không?

4. Chi phí thực hiện thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng

Chi phí cho thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng bao gồm phí công chứng và thù lao soạn thảo (nếu có). Mức phí công chứng di chúc được quy định chung theo quy định của Nhà nước, hiện tại dao động từ vài trăm nghìn đồng đến khoảng 1 triệu đồng tùy vào độ phức tạp và số lượng trang văn bản. Trường hợp người lập di chúc yêu cầu công chứng viên soạn thảo nội dung, tổ chức công chứng sẽ thu thêm thù lao soạn thảo theo thỏa thuận, nhưng không vượt quá khung do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành.

Các tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm niêm yết công khai biểu phí, người dân nên tham khảo trước để lựa chọn đơn vị phù hợp. Ngoài ra, chi phí dịch vụ bảo quản, lưu trữ di chúc công chứng (nếu đăng ký) thường miễn phí hoặc có mức phí biểu tượng. Tổng chi phí cho toàn bộ quy trình nhìn chung khá thấp so với giá trị bảo đảm pháp lý lâu dài.

5. Những lưu ý quan trọng khi thực hiện thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng

Thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng tuy đơn giản nhưng tiềm ẩn nhiều vấn đề pháp lý nếu người lập không nắm rõ. Trước hết, tuyệt đối không nhờ người khác ký thay hoặc lập giả mạo chữ ký – đây là căn cứ để Tòa án tuyên bố di chúc vô hiệu. Người làm chứng phải là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và không thuộc diện hưởng thừa kế; nếu không đáp ứng, di chúc vẫn có giá trị về mặt hình thức công chứng nhưng có thể bị khiếu nại về tính khách quan.

Cần tránh việc sử dụng di chúc chung của vợ chồng khi không có sự đồng thuận tuyệt đối của cả hai; mỗi người nên lập một di chúc riêng cho phần tài sản của mình. Khi di chúc có điều kiện thừa kế (ví dụ: người được thừa kế phải thực hiện một nghĩa vụ), điều kiện đó không được trái pháp luật và cần được mô tả rõ ràng, đo lường được.

Một điểm đáng chú ý là di chúc công chứng được lưu trữ bản gốc tại tổ chức công chứng giúp bảo vệ trước nguy cơ mất mát, sửa đổi trái phép. Nếu sau này muốn sửa đổi, bổ sung, người lập di chúc cần thực hiện thủ tục tương tự; các bản sửa đổi phải lập thành văn bản riêng hoặc ghi chú trực tiếp vào di chúc gốc có công chứng viên chứng nhận. Ngoài ra, thời điểm mở thừa kế là khi người lập di chúc qua đời, do đó di chúc không có hiệu lực thực thi ngay khi công chứng.

6. Dịch vụ hỗ trợ thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng của ACC Đà Nẵng

Sử dụng dịch vụ tại ACC Đà Nẵng giúp thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng trở nên dễ dàng, tiết kiệm thời gian và hạn chế rủi ro pháp lý. Dưới đây là những lợi ích khi đồng hành cùng chúng tôi:

• Tiết kiệm chi phí: Đơn vị tư vấn phương án tối ưu giúp khách hàng chỉ thanh toán các khoản đúng quy định, tránh phát sinh không cần thiết.
• Đội ngũ chuyên gia: Các chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực thừa kế, am hiểu sâu về Luật Công chứng 2024 và Bộ luật Dân sự 2015, đảm bảo hồ sơ được xử lý chính xác.
• Tư vấn chuyên sâu: Khách hàng được giải thích đầy đủ về quyền và nghĩa vụ, cách phân chia tài sản hợp lý, điều kiện hưởng thừa kế bắt buộc, giúp di chúc phản ánh đúng ý chí và tránh tranh chấp sau này.
• Hỗ trợ toàn diện: Từ khâu chuẩn bị giấy tờ, soạn thảo nội dung, đại diện nộp hồ sơ đến khi hoàn tất ký kết tại phòng công chứng, chúng tôi đồng hành trọn gói, giảm thiểu thời gian đi lại cho người cao tuổi, người bận rộn.

Bằng cách sử dụng dịch vụ của ACC Đà Nẵng, bạn không chỉ thực hiện đúng thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng mà còn bảo vệ trọn vẹn di sản tinh thần và vật chất cho thế hệ sau.

7. Câu hỏi thường gặp

Di chúc lập tại phòng công chứng có bắt buộc phải có người làm chứng không?

Không bắt buộc. Theo quy định, di chúc bằng văn bản công chứng không cần người làm chứng, trừ khi người lập di chúc không thể tự đọc, không thể ký hoặc điểm chỉ (lúc đó cần ít nhất hai người làm chứng). Những người làm chứng không được có quyền lợi liên quan đến di sản và phải ký vào di chúc trước mặt công chứng viên.

Sau khi công chứng, di chúc có thể thay đổi không?

Có. Người lập di chúc luôn có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc. Mọi thay đổi phải được thực hiện bằng văn bản và đáp ứng các điều kiện như di chúc gốc. Khi thay thế di chúc mới, di chúc cũ đương nhiên bị hủy bỏ, công chứng viên sẽ ghi nhận điều này để tránh mâu thuẫn.

Di chúc công chứng có bắt buộc công bố khi người lập di chúc còn sống?

Không. Pháp luật nghiêm cấm công bố nội dung di chúc khi người lập di chúc còn sống, trừ khi được chính người đó đồng ý. Tổ chức công chứng và người làm chứng có nghĩa vụ giữ bí mật. Di chúc chỉ được mở khi người lập chết và có yêu cầu phân chia di sản từ người thừa kế.

Thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng cần được thực hiện cẩn trọng, đúng pháp luật để đảm bảo di chúc không bị vô hiệu và phản ánh trọn vẹn ý chí của người để lại di sản. Để tiết kiệm thời gian và được tư vấn chuyên sâu, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng – nơi đồng hành cùng bạn trong mọi vấn đề thừa kế và công chứng.