ACC ĐÀ NẴNG

Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm luôn là “cơn lốc” ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của cộng đồng. Khi vô tình phát hiện một cơ sở sản xuất mứt tết bẩn, quán ăn sử dụng hóa chất độc hại hay trà sữa dùng nguyên liệu quá hạn, phản xạ tự nhiên của chúng ta là muốn ngăn chặn ngay lập tức. Tuy nhiên, tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm như thế nào cho đúng thẩm quyền để cơ quan chức năng vào cuộc xử lý nhanh nhất? Cùng chuyên gia pháp lý tại ACC Đà Nẵng tìm hiểu ngay dưới đây!

1. Thế nào là hành vi vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm?

Hành vi vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm bao gồm các hoạt động không đảm bảo chất lượng thực phẩm, như sử dụng nguyên liệu ô nhiễm, quy trình sản xuất không vệ sinh hoặc kinh doanh thực phẩm hết hạn sử dụng, theo quy định tại Luật An toàn thực phẩm 2010.

Những vi phạm này không chỉ đe dọa sức khỏe người tiêu dùng mà còn có thể dẫn đến ngộ độc hàng loạt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cộng đồng. Ví dụ, việc cơ sở sản xuất sử dụng hóa chất cấm hoặc không dán nhãn mác rõ ràng đều được coi là vi phạm, và Nghị định 115/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP) quy định các mức xử phạt hành chính tương ứng, từ cảnh cáo đến phạt tiền cao.

2. Ai có quyền tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm?

Theo quy định tại Luật Tố cáo 2018, mọi công dân đều có quyền thực hiện việc tố cáo khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức hoặc lợi ích của Nhà nước. Vì vậy, bất kỳ cá nhân nào khi phát hiện cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm đều có quyền tố cáo đến cơ quan có thẩm quyền để được xem xét, xử lý theo quy định.

Các hành vi có thể bị tố cáo bao gồm: sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, chế biến thực phẩm trong điều kiện không bảo đảm vệ sinh, kinh doanh thực phẩm hết hạn sử dụng, sử dụng chất cấm trong sản xuất thực phẩm, quảng cáo thực phẩm sai sự thật hoặc các hành vi khác vi phạm quy định của Luật An toàn thực phẩm 2010.

Xem thêm: Dịch vụ xin bản cam kết an toàn thực phẩm tại Đà Nẵng

3. Thủ tục tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm đơn giản

Khi phát hiện hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, cá nhân, tổ chức có thể thực hiện việc tố cáo theo trình tự, thủ tục nhất định để cơ quan có thẩm quyền kịp thời kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định của pháp luật. Quy trình tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm thường bao gồm các bước sau:

Bước 1: Thu thập thông tin, tài liệu và chứng cứ về hành vi vi phạm

Trước khi thực hiện tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm, người tố cáo cần thu thập các thông tin, tài liệu và chứng cứ liên quan đến hành vi vi phạm an toàn thực phẩm. Các chứng cứ có thể bao gồm hình ảnh, video ghi nhận hành vi vi phạm, hóa đơn mua bán hàng hóa, kết quả kiểm nghiệm thực phẩm (nếu có), thông tin về địa điểm kinh doanh, cơ sở sản xuất hoặc các tài liệu khác chứng minh nội dung tố cáo là có căn cứ.

Bước 2: Soạn thảo đơn tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm

Sau khi có đầy đủ thông tin cần thiết, người tố cáo tiến hành lập đơn tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm hoặc thực hiện tố cáo trực tiếp theo quy định của Luật Tố cáo năm 2018. Nội dung đơn tố cáo cần thể hiện đầy đủ các thông tin cơ bản như:

• Họ và tên, địa chỉ, thông tin liên hệ của người tố cáo;
• Tên, địa chỉ của tổ chức, cá nhân bị tố cáo (nếu xác định được);
• Nội dung vụ việc tố cáo;
• Thời gian, địa điểm xảy ra hành vi vi phạm;
• Các tài liệu, chứng cứ kèm theo để chứng minh nội dung tố cáo;
• Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Người tố cáo cần trình bày nội dung trung thực, rõ ràng và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung tố cáo của mình.

Bước 3: Nộp đơn tố cáo đến cơ quan có thẩm quyền

Sau khi hoàn thiện đơn tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm, người tố cáo có thể nộp trực tiếp, gửi qua dịch vụ bưu chính hoặc thực hiện theo các hình thức tiếp nhận khác do cơ quan nhà nước quy định. Sau khi tiếp nhận đơn, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành xem xét, thụ lý và xác minh nội dung tố cáo theo quy định của pháp luật.

Bước 4: Theo dõi quá trình giải quyết và kết quả xử lý

Trong quá trình giải quyết tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm, cơ quan chức năng có thể yêu cầu người tố cáo cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ hoặc phối hợp làm việc để làm rõ nội dung vụ việc. Người tố cáo nên theo dõi quá trình xử lý nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Sau khi hoàn tất việc xác minh, cơ quan có thẩm quyền sẽ ban hành kết luận nội dung tố cáo và áp dụng các biện pháp xử lý đối với tổ chức, cá nhân vi phạm nếu có căn cứ xác định hành vi vi phạm an toàn thực phẩm. Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, các đối tượng vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, buộc khắc phục hậu quả hoặc bị truy cứu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Xem thêm tại đây: Tố cáo nặc danh là gì? Tìm hiểu chi tiết

4. Nộp đơn tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm ở đâu?

Tùy thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm và địa bàn xảy ra vụ việc, người dân có thể gửi đơn tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm đến một trong các cơ quan có thẩm quyền sau:

• Ủy ban nhân dân cấp xã, phường, thị trấn: Đối với các hành vi vi phạm an toàn thực phẩm xảy ra tại các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, quán ăn, cửa hàng thực phẩm hoặc hộ kinh doanh trên địa bàn, người dân có thể gửi đơn tố cáo đến UBND cấp xã, phường, thị trấn nơi xảy ra vi phạm. Đây là cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận thông tin ban đầu, phối hợp kiểm tra và chuyển hồ sơ đến cơ quan chuyên môn khi cần thiết.
• Sở Y tế, Phòng Y tế hoặc Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm: Đối với các vụ việc liên quan đến sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng hoặc thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành y tế, người tố cáo có thể gửi đơn đến Sở Y tế, Phòng Y tế hoặc Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tại địa phương. Các cơ quan này có thẩm quyền thanh tra, kiểm tra, xác minh và xử lý các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm theo quy định pháp luật.
• Cơ quan thanh tra chuyên ngành an toàn thực phẩm: Trong trường hợp phát hiện các vi phạm nghiêm trọng, có dấu hiệu tái phạm nhiều lần hoặc gây hậu quả lớn cho người tiêu dùng, đơn tố cáo có thể được gửi đến cơ quan thanh tra chuyên ngành để tiến hành kiểm tra, xác minh và áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp.
• Ban Quản lý An toàn thực phẩm: Tại một số địa phương được tổ chức mô hình quản lý riêng về an toàn thực phẩm, người dân có thể gửi đơn tố cáo trực tiếp đến Ban Quản lý An toàn thực phẩm. Cơ quan này có chức năng tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị và tố cáo liên quan đến lĩnh vực an toàn thực phẩm trên địa bàn quản lý.
• Đội Quản lý thị trường và cơ quan quản lý nhà nước có liên quan: Đối với các hành vi buôn bán thực phẩm giả, thực phẩm nhập lậu, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc có dấu hiệu gian lận thương mại, người dân có thể gửi thông tin đến Đội Quản lý thị trường địa phương hoặc các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền khác để được kiểm tra và xử lý theo quy định.

5. Lợi ích của việc tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm

Tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm không chỉ là quyền của công dân mà còn là một biện pháp quan trọng góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Việc chủ động phát hiện, phản ánh và tố cáo các hành vi vi phạm mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cá nhân, người tiêu dùng và toàn xã hội.

• Bảo vệ sức khỏe của bản thân và cộng đồng: Một trong những lợi ích lớn nhất của việc tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm là giúp ngăn chặn kịp thời các hành vi sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm không bảo đảm chất lượng. Khi các vi phạm được phát hiện và xử lý sớm, nguy cơ ngộ độc thực phẩm, lây lan dịch bệnh hoặc ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe người tiêu dùng sẽ được hạn chế đáng kể.
• Góp phần phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật: Thông qua hoạt động tố cáo, cơ quan có thẩm quyền có thêm thông tin để kiểm tra, xác minh và xử lý các tổ chức, cá nhân vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. Đây là cơ sở quan trọng để ngăn chặn các hành vi như sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, thực phẩm hết hạn sử dụng, phụ gia cấm hoặc các hành vi gian lận trong kinh doanh thực phẩm.
• Nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của các cơ sở kinh doanh: Khi các hành vi vi phạm được phát hiện và xử lý nghiêm minh, các cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm sẽ có ý thức hơn trong việc tuân thủ các quy định của pháp luật. Điều này góp phần thúc đẩy việc áp dụng các tiêu chuẩn về vệ sinh, an toàn thực phẩm, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm cung cấp cho người tiêu dùng.
• Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh trên thị trường: Những cơ sở kinh doanh thực phẩm tuân thủ đúng quy định thường phải đầu tư nhiều hơn về nguyên liệu, quy trình sản xuất và điều kiện bảo quản. Việc tố cáo và xử lý các cơ sở vi phạm giúp hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp làm ăn chân chính và góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng.
• Góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước: Thông tin từ người dân là nguồn dữ liệu quan trọng giúp cơ quan quản lý phát hiện những vi phạm mà hoạt động thanh tra, kiểm tra định kỳ có thể chưa kịp thời phát hiện. Nhờ đó, công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm được thực hiện hiệu quả hơn, góp phần bảo đảm trật tự, an toàn trong hoạt động sản xuất và kinh doanh thực phẩm.

Có thể thấy, việc tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm không chỉ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng mà còn góp phần xây dựng một môi trường thực phẩm an toàn, lành mạnh và bền vững cho toàn xã hội.

6. Mức xử phạt đối với hành vi vi phạm an toàn thực phẩm

Theo quy định tại Nghị định 115/2018/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt từ vài triệu đồng đến hàng trăm triệu đồng, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

6.1. Kinh doanh thực phẩm khi chưa có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm

Đối với cơ sở thuộc diện phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm nhưng vẫn hoạt động khi chưa được cấp giấy chứng nhận, mức phạt tiền có thể từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với cá nhân. Trường hợp tổ chức vi phạm, mức phạt có thể gấp đôi theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính.

Ngoài việc bị phạt tiền, cơ sở vi phạm còn có thể bị buộc ngừng hoạt động cho đến khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

6.2. Kinh doanh thực phẩm hết hạn sử dụng

Hành vi sản xuất hoặc kinh doanh thực phẩm đã hết hạn sử dụng có thể bị xử phạt từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, tùy thuộc vào giá trị sản phẩm vi phạm và hậu quả gây ra.

Bên cạnh đó, cơ quan có thẩm quyền còn áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như:

• Buộc tiêu hủy toàn bộ thực phẩm vi phạm;
• Buộc thu hồi sản phẩm đã đưa ra thị trường;
• Buộc chịu mọi chi phí liên quan đến việc xử lý thực phẩm không bảo đảm an toàn.

6.3. Sử dụng chất cấm hoặc phụ gia ngoài danh mục cho phép

Đây là một trong những hành vi bị xử lý nghiêm khắc nhất trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Tổ chức, cá nhân sử dụng hóa chất cấm, chất hỗ trợ chế biến hoặc phụ gia không được phép sử dụng trong thực phẩm có thể bị phạt đến 200.000.000 đồng đối với cá nhân và 400.000.000 đồng đối với tổ chức.

Trường hợp hành vi sử dụng chất cấm gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe hoặc tính mạng của người tiêu dùng, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

6.4. Các hình thức xử lý bổ sung khác

Ngoài hình thức phạt tiền, cơ quan chức năng còn có thể áp dụng các biện pháp xử lý bổ sung như:

• Tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm;
• Đình chỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh có thời hạn;
• Buộc tiêu hủy thực phẩm không bảo đảm an toàn;
• Buộc thu hồi sản phẩm lưu thông trên thị trường;
• Buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc công khai hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.

7. Câu hỏi thường gặp

Tố cáo cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm có được giữ bí mật thông tin không?

Có. Theo quy định của Luật Tố cáo 2018, người tố cáo được bảo vệ bí mật thông tin cá nhân trong suốt quá trình tiếp nhận, xác minh và giải quyết tố cáo. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tố cáo có trách nhiệm giữ bí mật họ tên, địa chỉ, bút tích, số điện thoại, địa chỉ thư điện tử và các thông tin khác có thể làm lộ danh tính của người tố cáo.

Tôi có thể giấu tên (nặc danh) khi gọi điện tố cáo cơ sở thực phẩm bẩn không?

Có. Bạn hoàn toàn có thể phản ánh nặc danh qua đường dây nóng. Tuy nhiên, theo Luật Tố cáo 2018, các thông tin nặc danh chỉ được cơ quan chức năng dùng làm tài liệu tham khảo để tiến hành kiểm tra đột xuất nếu nội dung phản ánh cụ thể và có cơ sở rõ ràng.

Nếu tôi tố cáo mà cơ quan chức năng xuống kiểm tra không phát hiện sai phạm thì tôi có bị phạt không?

Nếu bạn tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm dựa trên những gì mắt thấy tai nghe và không có động cơ đê hèn thì bạn hoàn toàn không bị phạt (dù kết quả kiểm tra cơ sở đó có thể đã kịp tẩu tán chứng cứ). Bạn chỉ bị xử lý pháp luật nếu cố ý bịa đặt, vu khống, tạo dựng bằng chứng giả nhằm hạ uy tín, phá hoại hoạt động kinh doanh của người khác.

Tố cáo có mất phí không?

Theo Luật Tố cáo 2018, việc tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm là miễn phí và được bảo vệ bí mật, giúp công dân dễ dàng tham gia mà không lo ngại chi phí hoặc rủi ro.

Trên đây là những thông tin cơ bản về tố cáo vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy định hiện hành. Nếu còn vướng mắc về thủ tục tố cáo, thẩm quyền giải quyết hoặc cần hỗ trợ pháp lý trong quá trình thực hiện, bạn nên tham khảo ACC Đà Nẵng để được hướng dẫn cụ thể, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình.