ACC ĐÀ NẴNG

Thủ tục chứng thực di chúc là bước pháp lý quan trọng giúp xác thực chữ ký của người lập di chúc, bảo đảm ý chí của họ được pháp luật công nhận và bảo vệ. Hiểu đúng quy trình không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn ngăn ngừa các tranh chấp không đáng có. Hãy cùng ACC Đà Nẵng khám phá chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Thủ tục chứng thực di chúc được thực hiện như thế nào?

Để thực hiện thủ tục chứng thực di chúc, người lập di chúc cần trực tiếp đến cơ quan có thẩm quyền, xuất trình hồ sơ và ký vào di chúc trước mặt công chức chứng thực. Quy trình này được triển khai theo từng bước cụ thể nhằm bảo đảm tính tự nguyện, minh mẫn và sự phù hợp pháp luật của văn bản. Dưới đây là các bước cơ bản:

Bước 1: Soạn thảo di chúc và chuẩn bị hồ sơ

Người lập di chúc tự soạn thảo nội dung di chúc thành văn bản (đánh máy hoặc viết tay), trong đó thể hiện rõ các thông tin cá nhân, danh sách tài sản, phân định người thừa kế và các điều kiện khác (nếu có). Song song, cần photo sẵn các giấy tờ tùy thân và giấy tờ liên quan đến tài sản để đối chiếu.

Bước 2: Nộp hồ sơ tại Ủy ban nhân dân cấp xã

Thẩm quyền chứng thực chữ ký trên di chúc thuộc về Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người yêu cầu cư trú hoặc nơi có tài sản. Người lập di chúc phải có mặt trực tiếp, mang theo bản gốc di chúc và các giấy tờ kèm theo. Công chức tiếp nhận sẽ kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ.

Bước 3: Xuất trình giấy tờ và xác nhận năng lực

Người lập di chúc xuất trình chứng minh nhân dân, căn cước công dân hoặc hộ chiếu còn giá trị. Công chức chứng thực có trách nhiệm xác minh năng lực hành vi dân sự, sự tự nguyện và tình trạng minh mẫn của người lập. Nếu nghi ngờ, công chức có quyền yêu cầu giám định hoặc từ chối chứng thực.

Bước 4: Ký tên trước mặt công chức chứng thực

Người lập di chúc phải ký tên hoặc điểm chỉ vào từng trang di chúc ngay trước sự chứng kiến của công chức. Việc ký trực tiếp này là minh chứng cho ý chí cuối cùng của họ, đồng thời ngăn chặn hiện tượng giả mạo chữ ký.

Bước 5: Công chức ghi lời chứng thực và đóng dấu

Sau khi người lập di chúc hoàn tất ký, công chức chứng thực ghi rõ thời gian, địa điểm, số chứng thực, xác nhận chữ ký đúng là của người yêu cầu, rồi ký tên và đóng dấu của Ủy ban nhân dân cấp xã. Thời gian giải quyết thường trong ngày làm việc nếu hồ sơ hợp lệ, tối đa không quá 2 ngày làm việc theo quy định.

2. Các yếu tố cần bảo đảm trong thủ tục chứng thực di chúc

Không phải mọi trường hợp đều có thể tiến hành thủ tục chứng thực di chúc. Pháp luật đặt ra những yêu cầu bắt buộc mà người lập di chúc và bản thân di chúc phải đáp ứng. Những yếu tố này nhằm bảo đảm di chúc phản ánh đúng ý chí, không bị ép buộc và phù hợp với đạo đức xã hội.

Trước hết, người lập di chúc phải từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, tức là không bị mất năng lực hành vi, không bị hạn chế năng lực hành vi và hoàn toàn minh mẫn tại thời điểm ký. Việc xác định yếu tố này thường thông qua quan sát trực tiếp của công chức chứng thực và đối chiếu giấy tờ tùy thân.

Thứ hai, di chúc phải do chính người lập di chúc tự nguyện viết ra hoặc đánh máy. Nội dung không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Các điều khoản bất hợp pháp như di chúc chứa nội dung phân biệt đối xử, kích động bạo lực hay trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng sẽ bị từ chối chứng thực.

Thứ ba, chữ ký hoặc điểm chỉ phải được thực hiện trực tiếp trước mặt công chức. Nếu người lập di chúc không biết chữ, không thể ký thì có thể điểm chỉ, nhưng phải có người làm chứng – người này cũng phải có mặt và ký xác nhận. Tuy nhiên, theo quy định tại Nghị định 23/2015/NĐ-CP, một số trường hợp như người mù, người không đọc được, người câm điếc có thể gặp khó khăn trong việc chứng thực chữ ký và thường phải chuyển sang hình thức công chứng di chúc tại văn phòng công chứng để bảo đảm quyền lợi tốt hơn.

Bên cạnh đó, nguyên tắc “một người lập di chúc – một lần chứng thực” cũng cần tuân thủ: mỗi lần chứng thực chỉ áp dụng cho một bản di chúc duy nhất của cá nhân đó, tránh tình trạng chồng chéo ý chí.

Xem thêm: Công chứng di chúc tại nhà cần đáp ứng điều kiện gì?

3. Hồ sơ cần chuẩn bị cho thủ tục chứng thực di chúc

Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ là bước then chốt để thủ tục chứng thực di chúc diễn ra suôn sẻ. Người dân cần tập hợp các giấy tờ sau:

• Di chúc bản gốc (chưa có chữ ký hoặc chưa có xác nhận) với số lượng ít nhất 02 bản: một bản lưu tại cơ quan chứng thực, một bản giao cho người lập. Nếu di chúc do cá nhân tự đánh máy, cần bảo đảm nội dung rõ ràng, không tẩy xóa.
• Bản sao và bản gốc để đối chiếu một trong các giấy tờ: Chứng minh nhân dân, Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn thời hạn.
• Giấy tờ chứng minh tài sản (nếu có): Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sổ tiết kiệm, đăng ký xe ô tô hoặc hợp đồng mua bán tài sản có giá trị. Đây không phải là thành phần bắt buộc, nhưng giúp công chức đối chiếu thông tin và xác định phạm vi tài sản thừa kế, tránh nội dung mơ hồ.
• Sổ hộ khẩu, sổ tạm trú hoặc giấy xác nhận cư trú (tùy theo yêu cầu của từng địa phương), nhằm mục đích xác định nơi cư trú của người lập di chúc.
• Trường hợp có người làm chứng: người làm chứng cần xuất trình giấy tờ tùy thân và có mặt tại thời điểm chứng thực; đồng thời họ không được là người thừa kế hoặc có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến di chúc.

Lưu ý thực tế: Một số Ủy ban nhân dân cấp xã yêu cầu bản photo giấy tờ tài sản có công chứng hoặc chứng thực trước. Vì vậy, người dân nên liên hệ trước với bộ phận tư pháp – hộ tịch địa phương để nắm rõ chi tiết, tránh phải đi lại nhiều lần.

Xem thêm: Thủ tục công chứng di chúc được thực hiện như thế nào?

4. Chi phí thực hiện thủ tục chứng thực di chúc

Chi phí cho thủ tục chứng thực di chúc hiện nay được quy định khá thấp, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân. Theo quy định tại Luật Công chứng 2024 (nếu liên quan đến công chứng) và Nghị định 23/2015/NĐ-CP, lệ phí chứng thực chữ ký trên giấy tờ, văn bản (bao gồm di chúc) chỉ ở mức phí hành chính. Mức thu cụ thể do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định nhưng không vượt quá khung phí do Bộ Tài chính ban hành, thường dao động ở mức vài chục nghìn đồng cho một lần chứng thực.

Ngoài lệ phí cố định, người yêu cầu có thể phát sinh chi phí sao y, photo giấy tờ hoặc phí dịch vụ nếu nhờ đơn vị pháp lý hỗ trợ. Tuy nhiên, tổng chi phí vẫn rất tiết kiệm so với giá trị pháp lý mà di chúc được chứng thực mang lại. Để tránh nhầm lẫn, người dân nên hỏi rõ biên lai thu phí và chỉ thanh toán khi nhận được kết quả.

5. Dịch vụ hỗ trợ thủ tục chứng thực di chúc tại ACC Đà Nẵng

Để tiết kiệm thời gian và tránh sai sót, nhiều cá nhân tìm đến các đơn vị pháp lý uy tín. ACC Đà Nẵng cung cấp dịch vụ trọn gói về thủ tục chứng thực di chúc với các ưu điểm nổi bật:

• Tiết kiệm chi phí: Mức phí dịch vụ linh hoạt, phù hợp với nhu cầu thực tế, giúp khách hàng tối ưu ngân sách mà vẫn nhận được sự hỗ trợ chuyên nghiệp.
• Đội ngũ chuyên gia: Các chuyên viên am hiểu sâu về pháp luật dân sự và thực tiễn hành chính, sẵn sàng hướng dẫn mọi tình huống phát sinh.
• Tư vấn chuyên sâu: Khách hàng được giải thích cặn kẽ về quyền, nghĩa vụ, cách phân chia tài sản hợp lý và các rủi ro pháp lý có thể gặp.
• Hỗ trợ toàn diện: Từ khâu soạn thảo di chúc, kiểm tra điều kiện pháp lý, chuẩn bị hồ sơ, đại diện liên hệ Ủy ban nhân dân cấp xã cho đến khi nhận lại bản di chúc đã chứng thực.

Sử dụng dịch vụ tại ACC Đà Nẵng giúp giảm thiểu thời gian đi lại, tránh tình trạng hồ sơ bị trả lại do thiếu sót, đồng thời bảo mật tuyệt đối thông tin cá nhân.

6. Những trường hợp từ chối thực hiện thủ tục chứng thực di chúc

Cơ quan có thẩm quyền có quyền từ chối thủ tục chứng thực di chúc nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường hoặc vi phạm quy định pháp luật. Căn cứ theo Nghị định 23/2015/NĐ-CP, những trường hợp cụ thể sau sẽ không được chứng thực:

• Người yêu cầu chứng thực không có đủ năng lực hành vi dân sự: đang trong tình trạng không tỉnh táo, sử dụng chất kích thích, bị tâm thần hoặc bị Toà án tuyên bố mất/hạn chế năng lực hành vi tại thời điểm ký.
• Nội dung di chúc có dấu hiệu vi phạm điều cấm của luật, như: ép buộc người thừa kế thực hiện hành vi trái pháp luật, tước quyền thừa kế của người thuộc diện thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc khi không có lý do chính đáng, hoặc tài sản để lại không thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người lập.
• Di chúc có dấu hiệu giả mạo, tẩy xóa, sửa chữa không có xác nhận; hoặc có căn cứ cho rằng chữ ký trong di chúc không phải do chính người lập thực hiện.
• Người lập di chúc có biểu hiện bị đe dọa, lừa dối, không tự nguyện vào thời điểm yêu cầu chứng thực.
• Vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan khác, ví dụ di chúc có yếu tố nước ngoài cần hợp pháp hóa lãnh sự hoặc di chúc bằng tiếng dân tộc thiểu số mà công chức không thông thạo và không có người phiên dịch được công nhận.

Khi bị từ chối, công chức phải nêu rõ lý do bằng văn bản và hướng dẫn người dân phương án khắc phục hoặc chuyển sang hình thức công chứng nếu phù hợp.

7. Câu hỏi thường gặp

Di chúc được chứng thực có giá trị thay thế di chúc công chứng không?

Di chúc được chứng thực chữ ký tại Ủy ban nhân dân cấp xã vẫn có giá trị pháp lý như một di chúc hợp pháp nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về nội dung và hình thức. Tuy nhiên, so với di chúc công chứng (có sự chứng kiến và xác nhận của Công chứng viên), di chúc chứng thực ít được kiểm tra chặt chẽ về mặt nội dung hơn.

Có thể chứng thực di chúc thay cho người thân đã già yếu không?

Việc chứng thực chữ ký đòi hỏi người lập di chúc phải trực tiếp có mặt và ký tên trước công chức. Người thân không thể đại diện thực hiện thủ tục chứng thực di chúc, trừ khi được ủy quyền bằng văn bản có công chứng – nhưng trường hợp này không áp dụng cho di chúc vì bản chất di chúc là ý chí đơn phương, không thể ủy quyền lập.

Thời gian giải quyết thủ tục chứng thực di chúc mất bao lâu?

Thông thường, nếu hồ sơ đầy đủ và người lập di chúc đáp ứng yêu cầu, công chức chứng thực sẽ giải quyết trong ngày làm việc đó. Thời hạn tối đa theo quy định là không quá hai ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp cần xác minh thêm, thời gian có thể kéo dài nhưng phải thông báo rõ lý do cho người yêu cầu.

Thủ tục chứng thực di chúc là một cơ chế đơn giản, chi phí thấp nhưng mang lại sự an tâm lớn cho người lập di chúc. Để tránh những vướng mắc pháp lý không mong muốn, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng – nơi cung cấp giải pháp pháp lý toàn diện, đồng hành cùng bạn bảo vệ quyền thừa kế một cách trọn vẹn và đúng luật.