ACC ĐÀ NẴNG

Tcvn 7957 2023 là tiêu chuẩn quốc gia mới nhất về thiết kế mạng lưới và công trình thoát nước bên ngoài, thay thế cho phiên bản cũ TCVN 7957:2008. Việc cập nhật tiêu chuẩn này đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính đồng bộ, hiện đại và bền vững cho hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị tại Việt Nam. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết những điểm mới, phạm vi áp dụng và các yêu cầu kỹ thuật quan trọng của tiêu chuẩn, cùng ACC Đà Nẵng tìm hiểu để áp dụng đúng quy định.

1. TCVN 7957:2023 về Thoát nước – Mạng lưới và công trình bên ngoài

TCVN 7957:2023 về Thoát nước – Mạng lưới và công trình bên ngoài được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố nhằm thay thế hoàn toàn TCVN 7957:2008. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc trong quá trình lập dự án, khảo sát, thiết kế, thi công xây dựng mới, cải tạo và nâng cấp hệ thống thoát nước thải, nước mưa cho các khu đô thị, khu công nghiệp, khu dân cư nông thôn và các điểm dân cư tập trung.

Điểm cốt lõi của tiêu chuẩn là hướng tới mục tiêu quản lý nước thải bền vững, giảm ngập úng và bảo vệ môi trường nước mặt, nước ngầm. Các quy định trong tiêu chuẩn được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học, kết hợp với kinh nghiệm thực tiễn và các tiến bộ kỹ thuật của thế giới, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế – xã hội của Việt Nam. Việc tuân thủ tiêu chuẩn này là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước thẩm định, phê duyệt và nghiệm thu các công trình hạ tầng kỹ thuật.

2. Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng cho các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có hoạt động đầu tư xây dựng, quản lý vận hành hệ thống thoát nước. Cụ thể, phạm vi điều chỉnh bao gồm các công trình như: mạng lưới đường cống thoát nước mưa, nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp; các trạm bơm thoát nước; các công trình xử lý nước thải tập trung; giếng thăm, giếng thu nước mưa; và các hạng mục phụ trợ khác.

Đối với các khu vực chưa có quy hoạch thoát nước được duyệt, việc thiết kế hệ thống thoát nước phải dựa trên quy hoạch tổng thể của khu vực lân cận hoặc các giải pháp kỹ thuật được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận. Tiêu chuẩn cũng đưa ra các nguyên tắc bắt buộc về việc tách riêng hệ thống thoát nước mưa và nước thải đối với các đô thị mới, khu công nghiệp, khu đô thị xây dựng mới nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý và tái sử dụng nước thải.

Xem thêm: TCVN 9393:2012 về Cọc – Phương pháp thử nghiệm hiện trường bằng tải trọng tĩnh dọc trục

3. Các yêu cầu kỹ thuật chính trong thiết kế mạng lưới

3.1. Lưu lượng tính toán và hệ số dòng chảy

Việc xác định lưu lượng nước mưa và nước thải là bước quan trọng nhất trong thiết kế mạng lưới thoát nước. Đối với nước mưa, tiêu chuẩn quy định phương pháp tính toán dựa trên cường độ mưa giới hạn, chu kỳ tràn cống và hệ số dòng chảy phụ thuộc vào bề mặt phủ của lưu vực. Hệ số dòng chảy được quy định cụ thể cho từng loại bề mặt như mái nhà, đường bê tông nhựa, mặt đất san nền hay bề mặt thấm nước.

Đối với nước thải sinh hoạt, lưu lượng được tính dựa trên tiêu chuẩn cấp nước và hệ số không điều hòa. Tiêu chuẩn cũng nhấn mạnh việc tính toán lưu lượng nước thải công nghiệp phải dựa trên quy trình công nghệ sản xuất và nhu cầu dùng nước thực tế của từng nhà máy, tránh áp dụng máy móc các hệ số chung.

3.2. Thiết kế thủy lực đường cống

Về mặt thủy lực, tcvn 7957 2023 quy định các nguyên tắc tính toán dòng chảy trong cống thoát nước theo chế độ chảy có áp hoặc không áp. Vận tốc dòng chảy trong cống phải đảm bảo không nhỏ hơn vận tốc tối thiểu để tránh lắng đọng cặn (thường là 0,7 m/s đối với cống nước thải) và không vượt quá vận tốc tối đa cho phép để tránh xói mòn cống (tùy thuộc vào vật liệu làm cống). Độ đầy của cống được giới hạn ở các giá trị cụ thể tùy theo đường kính cống và loại nước thải.

Tiêu chuẩn cũng đưa ra công thức tính toán tổn thất áp lực, độ dốc tối thiểu cho từng loại đường kính cống, và các yêu cầu về bán kính cong tối thiểu tại các vị trí chuyển hướng để đảm bảo điều kiện thủy lực tốt nhất.

3.3. Cấu tạo giếng thăm và các công trình trên mạng lưới

Giếng thăm là bộ phận không thể thiếu trong hệ thống thoát nước, phục vụ công tác kiểm tra, nạo vét và thông tắc. Tiêu chuẩn quy định khoảng cách tối đa giữa các giếng thăm phụ thuộc vào đường kính cống, thông thường từ 30m đến 50m đối với cống có đường kính nhỏ hơn 1000mm.

Kích thước giếng thăm phải đảm bảo đủ không gian cho người công nhân xuống làm việc, với đường kính tối thiểu là 1000mm đối với giếng sâu. Ngoài ra, tiêu chuẩn cũng quy định chi tiết về cấu tạo giếng thu nước mưa tại các điểm thấp của đường phố, giếng chuyển bậc tại các vị trí chênh cao, và các công trình xả nước mưa ra nguồn tiếp nhận phải đảm bảo không gây xói lở bờ kênh mương.

Xem thêm: TCVN 9437:2012 về Khoan thăm dò địa chất công trình

4. Quy trình áp dụng tiêu chuẩn trong dự án đầu tư xây dựng

Để áp dụng tcvn 7957 2023 một cách hiệu quả trong thực tế, các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thiết kế cần tuân thủ quy trình các bước cơ bản sau đây:

Bước 1: Thu thập tài liệu và khảo sát hiện trạng

Đây là bước nền tảng, bao gồm việc thu thập các tài liệu quy hoạch thoát nước, bản đồ địa hình, tài liệu khí tượng thủy văn, địa chất công trình và hiện trạng hệ thống thoát nước hiện hữu trong khu vực nghiên cứu.

Đơn vị tư vấn cần tiến hành khảo sát thực địa để xác định chính xác cao độ, hướng dốc tự nhiên của địa hình, vị trí các công trình ngầm hiện hữu và nguồn tiếp nhận nước thải. Việc khảo sát kỹ lưỡng giúp giảm thiểu rủi ro sai sót trong giai đoạn thiết kế và thi công sau này.

Bước 2: Xác định lưu vực thoát nước và phân chia ranh giới

Dựa trên bản đồ địa hình và quy hoạch chiều cao, tiến hành phân chia toàn bộ khu vực nghiên cứu thành các lưu vực thoát nước nhỏ. Mỗi lưu vực phải có hướng thoát nước tự chảy rõ ràng về một trục cống chính hoặc trạm bơm.

Việc phân chia lưu vực cần tính đến các yếu tố ranh giới hành chính, đường giao thông lớn, sông ngòi và các công trình kiến trúc quan trọng. Ranh giới lưu vực phải được thể hiện rõ ràng trên bản vẽ và được sự thống nhất của cơ quan quản lý quy hoạch.

Bước 3: Tính toán thủy lực và lựa chọn đường kính cống

Sau khi có lưu lượng tính toán cho từng đoạn cống, tiến hành tính toán thủy lực để xác định đường kính, độ dốc và cao độ đặt cống. Việc tính toán phải tuân thủ nghiêm ngặt các công thức và bảng tra trong tcvn 7957 2023. Đường kính cống tối thiểu cho hệ thống thoát nước thải sinh hoạt là 200mm, đối với cống thoát nước mưa là 300mm.

Cần kiểm tra điều kiện vận tốc dòng chảy ở lưu lượng tối thiểu và tối đa để đảm bảo cống hoạt động ổn định. Kết quả tính toán cần được lập thành bảng thuyết minh chi tiết kèm theo bản vẽ dọc, bản vẽ mặt bằng.

Bước 4: Lập hồ sơ thiết kế và trình thẩm định

Hồ sơ thiết kế kỹ thuật thi công hệ thống thoát nước phải bao gồm: thuyết minh thiết kế, bản vẽ mặt bằng tổng thể, bản vẽ mặt cắt dọc từng tuyến cống, bản vẽ chi tiết giếng thăm, giếng thu, trạm bơm và các công trình phụ trợ. Toàn bộ hồ sơ phải thể hiện rõ việc tuân thủ các quy định của tiêu chuẩn.

Sau khi hoàn thiện, hồ sơ được trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt theo quy định của pháp luật về xây dựng. Trong quá trình thẩm định, cơ quan chức năng sẽ kiểm tra sự phù hợp của thiết kế với tiêu chuẩn, quy chuẩn và quy hoạch được duyệt.

5. Câu hỏi thường gặp

Sự khác biệt chính giữa TCVN 7957:2023 và TCVN 7957:2008 là gì?

Tcvn 7957 2023 có nhiều điểm cập nhật quan trọng so với phiên bản 2008. Trước hết, tiêu chuẩn mới bổ sung các yêu cầu về thiết kế hệ thống thoát nước bền vững, khuyến khích giải pháp thoát nước xanh như bề mặt thấm nước, hồ điều hòa kết hợp công viên. Thứ hai, các công thức tính toán lưu lượng nước mưa được cập nhật theo số liệu mưa mới nhất của từng vùng khí hậu. Thứ ba, tiêu chuẩn mới quy định chặt chẽ hơn về việc tách riêng nước mưa và nước thải, cũng như yêu cầu cao hơn về vật liệu cống để đảm bảo tuổi thọ công trình.

Tiêu chuẩn này có bắt buộc áp dụng đối với mọi công trình xây dựng không?

Theo quy định của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật 2006, tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) được áp dụng trên nguyên tắc tự nguyện, trừ trường hợp được viện dẫn trong các văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn kỹ thuật hoặc được tổ chức, cá nhân công bố áp dụng.

Làm thế nào để cập nhật các phụ lục và bảng tra trong tiêu chuẩn?

Tcvn 7957 2023 bao gồm nhiều phụ lục với các bảng tra cứu về cường độ mưa, hệ số dòng chảy, bảng tính toán thủy lực cho các loại cống tròn, cống trứng và cống hộp. Các bảng tra này được xây dựng dựa trên số liệu thống kê trong nhiều năm và có giá trị áp dụng trên phạm vi toàn quốc.

Tcvn 7957 2023 là văn bản kỹ thuật quan trọng hàng đầu mà mọi kỹ sư, kiến trúc sư và nhà quản lý trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật cần nắm vững. Việc áp dụng đúng tiêu chuẩn không chỉ đảm bảo tính pháp lý cho dự án mà còn góp phần nâng cao chất lượng công trình, bảo vệ môi trường và phát triển đô thị bền vững. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về cách áp dụng tiêu chuẩn này vào dự án cụ thể, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng để được đội ngũ chuyên gia pháp lý và kỹ thuật giàu kinh nghiệm hỗ trợ nhanh chóng và chính xác nhất.