ACC ĐÀ NẴNG

Căn cứ pháp lý giải quyết tranh chấp đất đai đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền sở hữu và sử dụng đất, giúp giải quyết các xung đột một cách công bằng, minh bạch theo quy định của pháp luật Việt Nam. Hãy cùng ACC Đà Nẵng khám phá các khía cạnh quan trọng để bảo vệ quyền lợi của mình.

1. Căn cứ pháp lý giải quyết tranh chấp đất đai

Căn cứ pháp lý giải quyết tranh chấp đất đai được quy định chủ yếu trong Luật Đất đai 2024, được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành . Luật này là nền tảng, quy định rõ ràng về quyền sử dụng đất, các tranh chấp liên quan đến giấy chứng nhận quyền sử dụng đất  và cách thức giải quyết.

Các văn bản khác như Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Tố tụng hành chính 2015 cung cấp cơ sở để đưa vụ việc ra tòa nếu hòa giải thất bại. Trong trường hợp tranh chấp liên quan đến đất đai tại địa phương, UBND cấp phường/xã^[a] hoặc tỉnh sẽ là cơ quan quyết định

2. Các loại tranh chấp đất đai phổ biến

Trong thực tế, tranh chấp đất đai thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân, và việc hiểu rõ các loại này giúp người dân chuẩn bị tốt hơn dựa trên căn cứ pháp lý giải quyết tranh chấp đất đai. Đầu tiên, tranh chấp về ranh giới đất đai xảy ra khi hai bên không đồng ý về diện tích hoặc vị trí, thường liên quan đến đo đạc và giấy tờ pháp lý theo Điều 99 Luật Đất đai 2024. Tiếp theo, tranh chấp về quyền sử dụng đất, chẳng hạn như trường hợp chuyển nhượng không hợp pháp hoặc tranh chấp thừa kế, được quy định tại Điều 188 Luật Đất đai, yêu cầu phải có chứng cứ rõ ràng như hợp đồng công chứng.  

• Tranh chấp về ranh giới và diện tích đất.
• Tranh chấp về quyền sở hữu và chuyển nhượng.
• Tranh chấp liên quan đến thu hồi đất và bồi thường.

Xem thêm: Tranh chấp lao động tập thể về quyền là gì?

3. Quy trình giải quyết tranh chấp đất đai

Việc áp dụng căn cứ pháp lý giải quyết tranh chấp đất đai đòi hỏi phải tuân thủ quy trình rõ ràng để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả. Dưới đây là các bước cơ bản để giải quyết tranh chấp, dựa trên các quy định tại Luật Đất đai 2024 và Nghị định 102/2024/NĐ-CP.

Bước 1: Phát hiện và thu thập chứng cứ

Đây là giai đoạn đầu tiên, nơi các bên liên quan phải thu thập đầy đủ tài liệu như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng hoặc biên bản đo đạc

Bước 2: Hòa giải tại cơ sở

Sau khi có chứng cứ, các bên nên tiến hành hòa giải tại UBND cấp xã theo quy định tại Điều 136 Bộ Luật Tố tụng dân sự 2015.  

Bước 3: Khiếu nại hoặc khởi kiện nếu hòa giải thất bại

Nếu hòa giải không đạt kết quả, bên liên quan có quyền khiếu nại lên UBND cấp cao hơn hoặc khởi kiện tại tòa án nhân dân cấp phường/xã, theo Luật Tố tụng hành chính 2015

Bước 4: Thực thi quyết định

Sau khi có phán quyết từ tòa án hoặc cơ quan nhà nước, các bên phải thực hiện theo đúng nội dung, như chuyển giao đất đai hoặc bồi thường.

Xem thêm: Hòa giải tranh chấp đất đai mấy lần cấp xã và tòa án

4. Vai trò của các cơ quan nhà nước trong giải quyết tranh chấp

Căn cứ pháp lý giải quyết tranh chấp đất đai không thể tách rời khỏi vai trò của các cơ quan nhà nước, vốn là yếu tố quyết định sự thành công của quá trình. UBND cấp tỉnh hoặc phường/xã đóng vai trò chính trong hòa giải và giải quyết ban đầu, dựa trên Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 nơi quy định rõ thẩm quyền xử lý tranh chấp liên quan đến đất đai công ích hoặc tranh chấp giữa cá nhân và nhà nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường, với vai trò quản lý quốc gia, cung cấp hướng dẫn và giám sát qua các thông tư như Thông tư 09/2015/TT-BTNMT, đảm bảo tính nhất quán giữa các địa phương. Trong khi đó, tòa án nhân dân có trách nhiệm xét xử các vụ việc phức tạp, theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, giúp bảo vệ quyền lợi khi tranh chấp không thể giải quyết bằng hòa giải.

5. Câu hỏi thường gặp

Quyền sử dụng đất có thể chuyển nhượng như thế nào?

Quyền sử dụng đất được chuyển nhượng theo quy định tại Điều 188 Luật Đất đai 2024, đòi hỏi phải có hợp đồng công chứng và đăng ký tại văn phòng đăng ký đất đai.  

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai thuộc cơ quan nào?

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai thuộc UBND cấp phường/xã hoặc tỉnh, theo Điều 193 Luật Đất đai 2024, tùy thuộc vào mức độ và giá trị tranh chấp.  

Tranh chấp đất đai có thể kéo dài bao lâu?

Thời gian giải quyết tranh chấp đất đai thường từ 30 đến 90 ngày cho hòa giải, theo Luật Khiếu nại 2011, và có thể lên đến 6 tháng nếu đưa ra tòa án.

Căn cứ pháp lý giải quyết tranh chấp đất đai là nền tảng quan trọng để bảo vệ quyền lợi, giúp bạn tránh các rủi ro pháp lý trong cuộc sống hàng ngày. Nếu bạn đang gặp phải vấn đề tương tự, hãy hành động ngay bằng cách liên hệ ACC Đà Nẵng để nhận tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ kịp thời, đảm bảo mọi thủ tục được xử lý hiệu quả.