Anh đi nghĩa vụ em có phải đi không? Đây là thắc mắc thường gặp khi trong gia đình có nhiều anh, chị, em cùng thuộc độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự. Theo quy định, trường hợp có anh, chị hoặc em ruột đang là hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ thuộc một trong các trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Tuy nhiên, việc tạm hoãn cần được xác định dựa trên đúng điều kiện và thời điểm thực hiện nghĩa vụ của người thân. Vậy anh đi nghĩa vụ thì em có phải đi không, được tạm hoãn trong bao lâu và sau khi anh xuất ngũ thì em có phải thực hiện nghĩa vụ hay không? ACC Đà Nẵng giải đáp chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. Đối tượng thực hiện nghĩa vụ quân sự
Theo Điều 30 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân nam từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi thuộc độ tuổi gọi nhập ngũ; trường hợp đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ do học cao đẳng, đại học thì độ tuổi gọi nhập ngũ có thể kéo dài đến hết 27 tuổi. Công dân nữ trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự trong thời bình được phục vụ tại ngũ khi tự nguyện và quân đội có nhu cầu.
Việc công dân có thuộc diện được gọi nhập ngũ hay không còn phụ thuộc vào các tiêu chuẩn về chính trị, sức khỏe, trình độ văn hóa và các trường hợp tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ theo quy định. Do đó, việc đã từng được tạm hoãn ở những năm trước không đồng nghĩa với việc được miễn nghĩa vụ quân sự; khi không còn căn cứ tạm hoãn và vẫn đáp ứng điều kiện, công dân có thể được gọi nhập ngũ.
2. Anh đi nghĩa vụ em có phải đi không?
Theo khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ hoặc đang thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân thuộc trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ.
Như vậy, nếu anh ruột đang thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ thì người em có thể được tạm hoãn gọi nhập ngũ, nếu đáp ứng đúng điều kiện theo quy định. Đây là tạm hoãn, không phải miễn nghĩa vụ quân sự. Khi căn cứ tạm hoãn không còn, người em vẫn có thể được gọi nhập ngũ nếu còn trong độ tuổi và đáp ứng các tiêu chuẩn tuyển quân.
3. Điều kiện để em được tạm hoãn khi anh đang đi nghĩa vụ
Để xác định người em có thuộc trường hợp được tạm hoãn hay không, cần xem xét đồng thời các điều kiện liên quan đến quan hệ anh em và tình trạng thực hiện nghĩa vụ của người anh, cụ thể:
- Anh là anh ruột của công dân: Trường hợp tạm hoãn này áp dụng đối với quan hệ anh, chị, em ruột. Do đó, công dân cần có căn cứ xác định người đang thực hiện nghĩa vụ là anh ruột của mình, chẳng hạn thông tin về quan hệ nhân thân trong giấy tờ hộ tịch hoặc dữ liệu dân cư.
- Anh đang thực hiện nghĩa vụ tại ngũ: Người anh phải đang là hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ hoặc đang thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân tại thời điểm xem xét. Nếu người anh đã xuất ngũ hoặc không còn thuộc tình trạng thực hiện nghĩa vụ nêu trên thì căn cứ tạm hoãn này có thể không còn.
- Người em thuộc đối tượng được gọi nhập ngũ: Việc có anh đang thực hiện nghĩa vụ không có nghĩa người em được miễn mọi nghĩa vụ quân sự. Người em vẫn phải thuộc đối tượng được xem xét tuyển chọn, gọi nhập ngũ và đáp ứng các điều kiện liên quan. Nếu đủ điều kiện tạm hoãn do có anh đang phục vụ tại ngũ thì được tạm hoãn trong thời gian căn cứ này còn tồn tại.
4. Thủ tục xin tạm hoãn nghĩa vụ quân sự khi anh đang đi nghĩa vụ
Theo quy định về tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ, trường hợp có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ hoặc đang thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân thuộc diện được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Thông tư 68/2025/TT-BQP đã sửa đổi, bổ sung quy định về tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ tại Thông tư 148/2018/TT-BQP.
Để đề nghị tạm hoãn, công dân có thể thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị giấy tờ chứng minh thuộc trường hợp tạm hoãn
Người đề nghị tạm hoãn cần chuẩn bị các giấy tờ theo yêu cầu của cơ quan quân sự có thẩm quyền, trong đó có tài liệu chứng minh quan hệ anh em ruột và tài liệu thể hiện người anh đang là hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ hoặc đang thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
Bước 2: Nộp hồ sơ theo hướng dẫn của cơ quan quân sự
Công dân nộp hồ sơ, giấy tờ chứng minh tại cơ quan quân sự có thẩm quyền theo hướng dẫn trong quá trình đăng ký, tuyển chọn và gọi nhập ngũ tại địa phương.
Bước 3: Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xem xét
Cơ quan quân sự tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ và đối chiếu thông tin để xác định công dân có thuộc trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ hay không. Việc xem xét phải căn cứ vào tình trạng thực tế của người anh và các điều kiện liên quan theo quy định.
Bước 4: Nhận kết quả
Nếu đủ điều kiện, công dân được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Việc tạm hoãn không đồng nghĩa với được miễn nghĩa vụ quân sự. Khi căn cứ tạm hoãn không còn, công dân vẫn có thể được gọi nhập ngũ nếu còn trong độ tuổi và đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định.
5. Các trường hợp được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự
Theo khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân thuộc một trong các trường hợp luật định được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Các trường hợp này bao gồm:
- Chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ: Công dân chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.
- Là lao động duy nhất trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân: Công dân là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; hoặc gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm.
- Có anh, chị hoặc em ruột đang thực hiện nghĩa vụ: Công dân có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ hoặc đang thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
- Thuộc diện di dân, giãn dân: Công dân thuộc diện di dân, giãn dân trong 03 năm đầu đến các xã đặc biệt khó khăn theo dự án phát triển kinh tế – xã hội của Nhà nước.
- Công tác tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn: Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định.
- Đang học tập: Công dân đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; hoặc đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy, cao đẳng hệ chính quy trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.
- Đang thực hiện nghĩa vụ dân quân thường trực: Công dân đang thực hiện nghĩa vụ dân quân thường trực.
Xem thêm tại đây: Nhà có 2 anh em có đi nghĩa vụ không?
6. Các trường hợp được miễn nghĩa vụ quân sự
Theo khoản 2 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân thuộc một trong các trường hợp luật định được miễn gọi nhập ngũ. Các trường hợp này gồm:
- Con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một: Công dân là con của liệt sĩ hoặc con của thương binh hạng một được miễn gọi nhập ngũ.
- Anh hoặc em trai của liệt sĩ: Công dân là một anh hoặc một em trai của liệt sĩ được miễn gọi nhập ngũ.
- Con của thương binh hạng hai, bệnh binh hoặc người nhiễm chất độc da cam thuộc diện luật định: Công dân là con của thương binh hạng hai; con của bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; hoặc con của người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên được miễn gọi nhập ngũ.
- Người làm công tác cơ yếu: Công dân làm công tác cơ yếu không phải là Quân đội nhân dân hoặc Công an nhân dân thuộc trường hợp được miễn gọi nhập ngũ.
- Cán bộ, công chức, viên chức và thanh niên xung phong công tác tại vùng đặc biệt khó khăn: Người được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn từ 24 tháng trở lên thuộc trường hợp được miễn theo quy định.
7. Câu hỏi thường gặp
Em trai đang học đại học có phải đi nghĩa vụ không?
Công dân đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy trong thời gian một khóa đào tạo thuộc trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ theo quy định. Sau khi kết thúc khóa học, nếu vẫn còn trong độ tuổi gọi nhập ngũ và đáp ứng các tiêu chuẩn tuyển quân, công dân vẫn có thể được gọi nhập ngũ.
Gia đình có hai con trai thì cả hai đều phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Việc gia đình có hai con trai không phải là căn cứ để cả hai người mặc nhiên được miễn hoặc cùng phải nhập ngũ. Mỗi công dân được xem xét riêng dựa trên độ tuổi, sức khỏe, tiêu chuẩn tuyển quân và các trường hợp tạm hoãn, miễn theo quy định. Nếu một người đang phục vụ tại ngũ thì người còn lại có thể thuộc trường hợp được tạm hoãn theo Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015.
Anh đi nghĩa vụ em được hoãn bao lâu?
Thời gian tạm hoãn gắn với căn cứ tạm hoãn theo quy định. Khi người anh không còn thuộc trường hợp đang phục vụ tại ngũ hoặc căn cứ tạm hoãn khác không còn, người em có thể tiếp tục được xem xét gọi nhập ngũ nếu vẫn trong độ tuổi và đáp ứng các tiêu chuẩn tuyển quân.
Anh xuất ngũ thì em có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Có thể. Khi anh đã xuất ngũ, căn cứ tạm hoãn do có anh đang phục vụ tại ngũ không còn. Nếu người em vẫn trong độ tuổi gọi nhập ngũ, đáp ứng các tiêu chuẩn và không thuộc trường hợp tạm hoãn, miễn khác thì vẫn có thể được gọi nhập ngũ.
Có 2 anh em cùng trong độ tuổi nghĩa vụ quân sự thì giải quyết thế nào?
Hai anh em vẫn được xem xét nghĩa vụ quân sự theo từng trường hợp cụ thể. Nếu một người đang phục vụ tại ngũ hoặc thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân thì người còn lại có thể thuộc trường hợp tạm hoãn. Khi căn cứ tạm hoãn không còn, người còn lại tiếp tục được xem xét theo điều kiện và tiêu chuẩn tuyển quân tại thời điểm đó.
Anh đi nghĩa vụ em có phải đi không? Không phải lúc nào người em cũng phải nhập ngũ ngay. Tuy nhiên, tạm hoãn không đồng nghĩa với miễn nghĩa vụ quân sự. Khi người anh xuất ngũ hoặc căn cứ tạm hoãn không còn, người em vẫn có thể được gọi nhập ngũ nếu còn trong độ tuổi và đáp ứng các tiêu chuẩn tuyển quân. Do đó, khi gia đình có hai anh em cùng trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, cần căn cứ vào tình trạng thực tế của từng người và thời điểm tuyển quân để xác định chính xác nghĩa vụ. Nếu còn vướng mắc về anh đi nghĩa vụ em có phải đi không, điều kiện tạm hoãn hoặc thủ tục liên quan, ACC Đà Nẵng có thể hỗ trợ tư vấn và hướng dẫn theo từng trường hợp cụ thể.
Để lại một bình luận