Nhà có 2 anh em có đi nghĩa vụ không? Không phải mọi trường hợp hai anh em đều phải cùng thực hiện nghĩa vụ quân sự. Theo quy định của Luật Nghĩa vụ quân sự, nếu một người đang là hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ thì người anh, chị hoặc em ruột còn lại thuộc trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Tuy nhiên, việc tạm hoãn không đồng nghĩa với miễn nghĩa vụ quân sự. ACC Đà Nẵng sẽ phân tích cụ thể điều kiện và các trường hợp áp dụng trong bài viết dưới đây.
1. Nghĩa vụ quân sự là gì?
Theo khoản 1 Điều 4 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ vẻ vang của công dân phục vụ trong Quân đội nhân dân. Thực hiện nghĩa vụ quân sự bao gồm phục vụ tại ngũ và phục vụ trong ngạch dự bị của Quân đội nhân dân.
Nghĩa vụ quân sự không chỉ được hiểu là việc công dân thực hiện thời gian phục vụ tại ngũ mà còn bao gồm trách nhiệm phục vụ trong ngạch dự bị theo quy định. Việc thực hiện nghĩa vụ quân sự được áp dụng đối với công dân đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn và thuộc độ tuổi theo quy định của pháp luật.
2. Các quy định về độ tuổi và đối tượng thực hiện nghĩa vụ quân sự
Theo Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân nam đủ 17 tuổi trở lên thuộc đối tượng đăng ký nghĩa vụ quân sự, trong đó công dân nam đủ 17 tuổi trong năm phải thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu.
Độ tuổi gọi nhập ngũ thông thường là từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi. Đối với công dân đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ do đang học cao đẳng hoặc đại học thì độ tuổi gọi nhập ngũ được kéo dài đến hết 27 tuổi.
Việc đủ độ tuổi không đồng nghĩa với việc chắc chắn được gọi nhập ngũ. Công dân còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn về lý lịch chính trị, sức khỏe, trình độ văn hóa và các điều kiện khác theo quy định của pháp luật. Việc tuyển chọn và gọi nhập ngũ được thực hiện hằng năm theo chỉ tiêu và kế hoạch tuyển quân.
3. Nhà có 2 anh em có đi nghĩa vụ không?
Nhà có 2 anh em không có nghĩa là chỉ một người phải đi nghĩa vụ quân sự. Nếu cả hai anh em đều trong độ tuổi gọi nhập ngũ, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và không thuộc trường hợp được tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ thì cả hai đều có thể được gọi nhập ngũ theo kế hoạch tuyển quân.
Pháp luật không quy định rằng gia đình có hai anh em trai thì một người được đương nhiên miễn nghĩa vụ quân sự. Việc có phải nhập ngũ hay không được xem xét đối với từng công dân, căn cứ vào độ tuổi, sức khỏe, tiêu chuẩn tuyển quân và các trường hợp tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ theo quy định.
Tuy nhiên, cần lưu ý trường hợp một người đang là hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ. Theo điểm d khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, người có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ thuộc trường hợp tạm hoãn gọi nhập ngũ. Như vậy, nếu một trong hai anh em đang thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ thì người còn lại có thể thuộc trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Đây là tạm hoãn, không phải miễn nghĩa vụ quân sự.
Ví dụ, nếu hai anh em đều đủ điều kiện gọi nhập ngũ nhưng người anh đã được gọi và đang phục vụ tại ngũ thì người em thuộc trường hợp có anh ruột đang là hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ và có thể được tạm hoãn gọi nhập ngũ theo quy định. Ngược lại, nếu cả hai cùng được xem xét tuyển chọn mà không có căn cứ tạm hoãn hoặc miễn thì cả hai vẫn có thể được gọi nhập ngũ.
4. Điều kiện tạm hoãn nghĩa vụ quân sự khi nhà có 2 anh em
Theo khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự, công dân thuộc một trong các trường hợp luật định sẽ được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Trong đó, trường hợp liên quan trực tiếp đến gia đình có hai anh em là khi có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ hoặc hạ sĩ quan, chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
Như vậy, nếu gia đình có hai anh em và một người đang phục vụ tại ngũ trong Quân đội nhân dân hoặc thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân thì người còn lại thuộc trường hợp tạm hoãn gọi nhập ngũ, nếu đáp ứng đúng điều kiện theo quy định. Đây là trường hợp tạm hoãn, không phải miễn nghĩa vụ quân sự.
Ngoài trường hợp có anh, chị hoặc em ruột đang phục vụ tại ngũ, Điều 41 còn quy định nhiều trường hợp tạm hoãn khác như: chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ; là lao động duy nhất trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông hoặc đang được đào tạo trình độ đại học, cao đẳng chính quy trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo; và một số trường hợp khác theo luật định.
Cần phân biệt tạm hoãn với miễn gọi nhập ngũ. Theo khoản 2 Điều 41, các trường hợp được miễn gồm con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một; một anh hoặc một em trai của liệt sĩ; một số trường hợp là con của thương binh hạng hai, bệnh binh hoặc người nhiễm chất độc da cam có mức suy giảm khả năng lao động theo quy định và các trường hợp khác được luật quy định.
Đối với trường hợp tạm hoãn do có anh, chị hoặc em ruột đang phục vụ tại ngũ, khi lý do tạm hoãn không còn thì công dân vẫn có thể được gọi nhập ngũ nếu còn trong độ tuổi và đáp ứng các điều kiện tuyển chọn. Ngược lại, công dân thuộc diện tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ vẫn có thể được xem xét tuyển chọn nếu tự nguyện.
Xem thêm tại đây: Người đã có gia đình có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
5. Thủ tục xin tạm hoãn nghĩa vụ quân sự cho trường hợp có anh em ruột
Khi có căn cứ cho rằng mình thuộc trường hợp tạm hoãn gọi nhập ngũ do có anh, chị hoặc em ruột đang phục vụ tại ngũ, công dân cần chủ động cung cấp thông tin và tài liệu chứng minh để cơ quan có thẩm quyền xem xét. Theo quy định hiện hành, Chủ tịch UBND cấp tỉnh là người quyết định tạm hoãn gọi nhập ngũ và miễn gọi nhập ngũ đối với công dân thuộc Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự.
Có thể thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị giấy tờ chứng minh thuộc diện tạm hoãn
Người đề nghị cần chuẩn bị giấy tờ, tài liệu chứng minh mình có anh, chị hoặc em ruột đang là hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ hoặc hạ sĩ quan, chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân. Tùy trường hợp, tài liệu chứng minh có thể gồm giấy tờ xác nhận quan hệ anh, chị, em ruột và văn bản xác nhận tình trạng phục vụ tại ngũ của người thân. Hồ sơ cụ thể cần thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan quân sự có thẩm quyền tại địa phương.
Bước 2: Gửi hồ sơ, thông tin đến cơ quan có thẩm quyền
Công dân nộp hoặc cung cấp hồ sơ theo hướng dẫn của cơ quan quân sự địa phương. Do việc tổ chức chính quyền địa phương đã được điều chỉnh, người dân nên liên hệ Ban Chỉ huy quân sự cấp xã hoặc cơ quan quân sự có thẩm quyền tại địa phương để được hướng dẫn về nơi tiếp nhận hồ sơ và cách thức thực hiện. Không nên áp dụng máy móc quy định cũ về việc nộp hồ sơ tại UBND cấp huyện hoặc để Chủ tịch UBND cấp huyện quyết định, vì Điều 42 Luật Nghĩa vụ quân sự đã được sửa đổi và hiện quy định Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ.
Bước 3: Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xem xét
Cơ quan có thẩm quyền sẽ kiểm tra thông tin, đối chiếu điều kiện tạm hoãn và tổng hợp danh sách công dân thuộc diện được tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ theo quy định. Theo khoản 4 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự, danh sách công dân thuộc diện tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ phải được niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã, cơ quan, tổ chức trong thời hạn 20 ngày.
Bước 4: Nhận kết quả và theo dõi tình trạng tạm hoãn
Sau khi được quyết định tạm hoãn, công dân cần tiếp tục theo dõi tình trạng của mình. Việc tạm hoãn không có nghĩa là công dân được miễn nghĩa vụ quân sự vĩnh viễn. Nếu lý do tạm hoãn không còn thì công dân có thể được gọi nhập ngũ theo quy định.
6. Hậu quả khi không chấp hành nghĩa vụ quân sự
Công dân có trách nhiệm chấp hành các quy định về đăng ký nghĩa vụ quân sự, khám sức khỏe và thực hiện lệnh gọi nhập ngũ. Theo Điều 59 Luật Nghĩa vụ quân sự, hành vi trốn tránh, chống đối hoặc cản trở việc thực hiện nghĩa vụ quân sự tùy theo tính chất, mức độ có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Hiện nay, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quốc phòng, cơ yếu được quy định tại Nghị định 218/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 05/8/2025. Nghị định này quy định các mức phạt đối với nhiều hành vi vi phạm nghĩa vụ quân sự, bao gồm vi phạm về đăng ký, sơ tuyển, khám sức khỏe và chấp hành lệnh gọi nhập ngũ.
Đối với hành vi không chấp hành quyết định gọi nhập ngũ, mức xử phạt hành chính có thể lên đến 75 triệu đồng, tùy hành vi cụ thể; ngoài ra, một số trường hợp còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
Trong trường hợp hành vi đủ yếu tố cấu thành tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 332 Bộ luật Hình sự. Do đó, việc không thực hiện nghĩa vụ quân sự không đúng quy định có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng hơn chỉ là xử phạt hành chính.
7. Câu hỏi thường gặp
Nhà có 2 anh em có phải đi nghĩa vụ cả 2 không?
Không nhất thiết phải nhập ngũ cùng thời điểm. Nếu cả hai người đều trong độ tuổi, đáp ứng tiêu chuẩn và thuộc diện được gọi nhập ngũ thì cả hai đều có thể được gọi nhập ngũ theo chỉ tiêu tuyển quân và kế hoạch tuyển chọn hằng năm.
2 anh em sinh đôi có phải cùng đi nghĩa vụ quân sự không?
Không. Hai anh em sinh đôi vẫn được xem xét gọi nhập ngũ độc lập theo điều kiện của từng người. Việc là anh em sinh đôi không phải là căn cứ để miễn hoặc tạm hoãn nghĩa vụ quân sự.
Anh đang đi nghĩa vụ thì em có được hoãn không?
Có thể. Trường hợp anh ruột đang là hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ hoặc hạ sĩ quan, chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân thì người em thuộc trường hợp tạm hoãn gọi nhập ngũ theo điểm d khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự.
Có anh ruột đang tại ngũ thì em có được miễn nghĩa vụ không?
Không. Trường hợp có anh ruột đang tại ngũ thuộc diện tạm hoãn gọi nhập ngũ, không phải miễn gọi nhập ngũ. Khi lý do tạm hoãn không còn, người em vẫn có thể được gọi nhập ngũ nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.
Anh xuất ngũ thì em có còn được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự không?
Thông thường, khi anh đã xuất ngũ và không còn thuộc trường hợp đang phục vụ tại ngũ theo điểm d khoản 1 Điều 41 thì lý do tạm hoãn không còn. Người em có thể được gọi nhập ngũ nếu vẫn trong độ tuổi và đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định.
Gia đình có 2 con trai cần làm gì nếu muốn xin tạm hoãn nghĩa vụ quân sự?
Nếu thuộc trường hợp tạm hoãn theo Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự, công dân cần chuẩn bị giấy tờ chứng minh điều kiện tạm hoãn và thực hiện thủ tục theo hướng dẫn của cơ quan quân sự có thẩm quyền tại địa phương.
Nhà có 2 anh em có đi nghĩa vụ không còn phụ thuộc vào độ tuổi, sức khỏe, tiêu chuẩn tuyển chọn và các trường hợp tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ của từng người. Trường hợp có anh, chị hoặc em ruột đang phục vụ tại ngũ có thể thuộc diện tạm hoãn gọi nhập ngũ theo quy định pháp luật. Nếu cần xác định trường hợp cụ thể hoặc hỗ trợ thực hiện thủ tục, bạn có thể liên hệ ACC Đà Nẵng để được tư vấn và hướng dẫn phù hợp.
Để lại một bình luận