ACC ĐÀ NẴNG

Xét xử sơ thẩm vụ án hình sự là giai đoạn tố tụng trung tâm, nơi Tòa án trực tiếp xem xét chứng cứ, xác định sự thật khách quan và ra phán quyết về tội phạm. Am hiểu trình tự và thủ tục giúp bị cáo, luật sư cũng như các bên liên quan chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp ngay tại phiên tòa đầu tiên. Bài viết sau, cùng ACC Đà Nẵng, sẽ phân tích chi tiết toàn bộ quy trình, điều kiện và những điểm cần lưu ý.

1. Thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hình sự được thực hiện như thế nào?

Trình tự xét xử sơ thẩm vụ án hình sự được quy định chặt chẽ tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Toàn bộ quy trình có thể tóm lược qua các bước sau đây, từ khâu chuẩn bị đến khi tuyên án.

Bước 1: Chuẩn bị xét xử

Sau khi nhận được hồ sơ vụ án và cáo trạng từ Viện kiểm sát, Thẩm phán được phân công tiến hành nghiên cứu toàn bộ tài liệu, chứng cứ. Trong thời hạn luật định (30 ngày đối với tội ít nghiêm trọng, 45 ngày đối với tội nghiêm trọng, 02 tháng đối với tội rất nghiêm trọng, 03 tháng đối với tội đặc biệt nghiêm trọng, có thể gia hạn), Thẩm phán phải ra một trong các quyết định: đưa vụ án ra xét xử, trả hồ sơ để điều tra bổ sung, hoặc tạm đình chỉ, đình chỉ vụ án.

Khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án gửi quyết định này cho bị cáo, người bào chữa, Viện kiểm sát và những người tham gia tố tụng khác chậm nhất 10 ngày trước khi mở phiên tòa, nhằm đảm bảo các bên có đủ thời gian chuẩn bị.

Bước 2: Khai mạc phiên tòa

Tại thời điểm khai mạc, Thư ký phiên tòa điểm danh và kiểm tra sự có mặt của những người được Tòa án triệu tập. Sau đó, Chủ tọa phiên tòa tuyên bố khai mạc, công bố quyết định đưa vụ án ra xét xử, giải thích quyền và nghĩa vụ của bị cáo, người bào chữa, bị hại, đương sự và những người tham gia tố tụng khác.

Bước 3: Xét hỏi tại phiên tòa

Hội đồng xét xử điều hành việc thẩm vấn nhằm làm rõ từng tình tiết của vụ án. Trình tự xét hỏi bắt đầu từ bị cáo, sau đó đến bị hại, người làm chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Kiểm sát viên, luật sư bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của bị hại được phép đặt câu hỏi thông qua sự điều khiển của Chủ tọa.

Bước 4: Tranh luận

Sau phần xét hỏi, phiên tòa chuyển sang giai đoạn tranh luận. Kiểm sát viên trình bày luận tội, đánh giá chứng cứ và đề nghị mức hình phạt. Bị cáo và luật sư trình bày lời bào chữa, phản bác các lập luận buộc tội. Các bên có quyền đối đáp để bảo vệ quan điểm của mình. Chủ tọa phiên tòa có trách nhiệm bảo đảm cuộc tranh luận diễn ra dân chủ, đúng pháp luật và không ai bị hạn chế quyền trình bày. Trước khi kết thúc tranh luận, bị cáo được nói lời sau cùng.

Bước 5: Nghị án và tuyên án

Hội đồng xét xử vào phòng nghị án, chỉ có Thẩm phán và Hội thẩm tham gia. Các vấn đề như bị cáo có phạm tội không, điều khoản áp dụng, mức hình phạt, xử lý vật chứng và án phí được quyết định bằng biểu quyết đa số. Sau khi hoàn tất nghị án, Chủ tọa thay mặt Hội đồng xét xử công bố bản án. Bản án sơ thẩm có thể bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án.

2. Những điều kiện tiên quyết trong xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Để phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự diễn ra hợp pháp và đúng trình tự, cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện về thẩm quyền, thành phần tham gia và thời điểm tố tụng. Trước hết, Tòa án có thẩm quyền xét xử là Tòa án nhân dân khu vực hoặc cấp tỉnh tùy theo tính chất, mức độ nghiêm trọng của tội phạm, căn cứ Điều 268 và Điều 269 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Thứ hai, sự có mặt của những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng là bắt buộc: Kiểm sát viên phải có mặt để thực hành quyền công tố; bị cáo thường phải có mặt, trừ trường hợp vắng mặt được luật cho phép (bị cáo trốn hoặc vắng mặt vì lý do chính đáng và được Tòa án xét xử vắng mặt theo Điều 290).

Luật sư bào chữa trong nhiều trường hợp bắt buộc, đặc biệt khi bị cáo là người dưới 18 tuổi hoặc bị truy tố về tội có khung hình phạt cao nhất là tử hình. Bên cạnh đó, phiên tòa chỉ được mở khi không còn thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự bị vi phạm và vụ án chưa bị đình chỉ bởi quyết định có hiệu lực pháp luật.

Xem thêm: Mức tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm theo quy định

3. Hồ sơ cần chuẩn bị cho xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Trong vụ án hình sự, hồ sơ chính thức do cơ quan điều tra và Viện kiểm sát chuyển đến Tòa án. Tuy nhiên, từ góc độ bị cáo và luật sư, việc nắm rõ thành phần hồ sơ và chủ động bổ sung tài liệu là hết sức cần thiết để phục vụ hiệu quả cho phiên xét xử sơ thẩm vụ án hình sự.

• Cáo trạng của Viện kiểm sát: Văn bản truy tố chính thức, nêu rõ hành vi phạm tội, điều luật áp dụng và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.
• Các biên bản tố tụng: Biên bản khám nghiệm hiện trường, biên bản hỏi cung bị can, biên bản đối chất, nhận dạng, ghi lời khai người làm chứng, bị hại.
• Kết luận giám định: Gồm giám định pháp y, giám định kỹ thuật, giám định tài chính hoặc các kết luận chuyên môn khác.
• Tài liệu chứng cứ vật chất: Hồ sơ hiện vật, ảnh chụp, dữ liệu điện tử, băng ghi hình được thu thập hợp pháp.
• Tài liệu về nhân thân bị cáo: Giấy khai sinh, sổ hộ khẩu, giấy chứng nhận thành tích, giấy xác nhận bệnh tật, tài liệu chứng minh hoàn cảnh gia đình.
• Đơn mời luật sư hoặc giấy chứng nhận người bào chữa: Nếu bị cáo tự mời hoặc Tòa án chỉ định luật sư, cần có văn bản xác nhận tư cách tham gia tố tụng.
• Tài liệu bổ trợ từ phía bị cáo, luật sư: Bao gồm bản tường trình, đơn đề nghị triệu tập nhân chứng mới, chứng cứ ngoại phạm, hoặc tài liệu chứng minh bị cáo không phạm tội. Những tài liệu này cần được gửi đến Tòa án trước phiên tòa để Hội đồng xét xử xem xét.

Xem thêm: Tòa sơ thẩm tiếng Anh là gì? Dịch nghĩa

4. Chi phí thực hiện xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Chi phí phát sinh trong quá trình xét xử sơ thẩm vụ án hình sự chủ yếu bao gồm án phí và chi phí thuê luật sư. Án phí hình sự sơ thẩm do bị cáo phải chịu khi bị kết án, mức án phí được ấn định theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án. Đối với chi phí thuê luật sư bào chữa, mức phí không cố định mà phụ thuộc vào thỏa thuận giữa khách hàng và luật sư, tính chất phức tạp của vụ án, thời gian làm việc và uy tín của đơn vị cung cấp dịch vụ.

Ngoài ra, các bên có thể phải thanh toán chi phí cho hoạt động giám định tư, sao y hồ sơ, đi lại của người làm chứng nếu được Tòa án yêu cầu. Việc lựa chọn dịch vụ pháp lý trọn gói giúp kiểm soát chi phí hiệu quả hơn đồng thời bảo đảm quyền lợi tối ưu ngay từ cấp sơ thẩm.

5. Dịch vụ hỗ trợ xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại ACC Đà Nẵng

Đồng hành cùng ACC Đà Nẵng trong xét xử sơ thẩm vụ án hình sự, khách hàng nhận được giải pháp pháp lý toàn diện với nhiều ưu thế vượt trội:

• Tiết kiệm chi phí: Chúng tôi tối ưu hóa quy trình làm việc, hạn chế tối đa các chi phí phát sinh không cần thiết, mang đến gói dịch vụ phù hợp với nhu cầu và ngân sách của từng khách hàng.
• Đội ngũ chuyên gia: ACC Đà Nẵng quy tụ những chuyên viên pháp lý am hiểu sâu sắc pháp luật hình sự, có kinh nghiệm thực tiễn phong phú trong việc tham gia bào chữa, bảo vệ quyền lợi tại các phiên tòa.
• Tư vấn chuyên sâu: Chúng tôi phân tích toàn diện hồ sơ vụ án, chỉ ra các điểm mạnh – điểm yếu, xây dựng chiến lược bào chữa hoặc bảo vệ đúng pháp luật, giúp thân chủ hiểu rõ mọi tình huống có thể xảy ra.
• Hỗ trợ toàn diện: Từ thu thập tài liệu, soạn thảo đơn từ, cử chuyên viên tham gia phiên tòa đến giai đoạn sau xét xử như kháng cáo, chúng tôi sát cánh xuyên suốt để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

6. Lưu ý quan trọng khi tham gia xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự mang tính quyết định, vì vậy bị cáo và luật sư cần ghi nhớ một số điểm then chốt.

Trước hết, phải nắm vững quyền im lặng và quyền không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình theo Hiến pháp và Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Thứ hai, việc chuẩn bị lời khai cần trung thực, rõ ràng, tránh mâu thuẫn; mọi tình tiết giảm nhẹ như tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả, thành tích cá nhân cần được thu thập và nộp cho Tòa án kịp thời.

Thứ ba, dành thời gian trao đổi kỹ với luật sư bào chữa để xây dựng kế hoạch ứng phó với các câu hỏi từ Hội đồng xét xử và Kiểm sát viên.

Cuối cùng, bị cáo nên giữ thái độ thành khẩn, hợp tác, điều này có ảnh hưởng tích cực đến nhận định của Hội đồng xét xử khi quyết định hình phạt.

7. Câu hỏi thường gặp về xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Bị cáo vắng mặt tại phiên tòa sơ thẩm hình sự có bị xét xử vắng mặt không?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, Tòa án có thể xét xử vắng mặt bị cáo nếu bị cáo trốn và đã bị truy nã, hoặc bị cáo vắng mặt vì lý do bất khả kháng và có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Trường hợp bị cáo vắng mặt không có lý do chính đáng, Tòa án hoãn phiên tòa.

Thời gian xét xử sơ thẩm vụ án hình sự kéo dài bao lâu?

Thời hạn chuẩn bị xét xử phụ thuộc vào loại tội phạm: 30 ngày cho tội ít nghiêm trọng, 45 ngày cho tội nghiêm trọng, 02 tháng cho tội rất nghiêm trọng và 03 tháng cho tội đặc biệt nghiêm trọng. Sau khi ra quyết định đưa vụ án ra xét xử, phiên tòa phải được mở trong thời hạn từ 15 đến 30 ngày.

Có thể kháng cáo bản án sơ thẩm hình sự trong thời hạn nào?

Căn cứ Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, thời hạn kháng cáo bản án sơ thẩm là 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Đối với bị cáo, bị hại vắng mặt tại phiên tòa, thời hạn này tính từ ngày họ nhận được bản án. Việc kháng cáo phải được lập thành văn bản và gửi đến Tòa án đã xét xử sơ thẩm.

Xét xử sơ thẩm vụ án hình sự là thủ tục phức tạp, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và nắm vững quy định pháp luật. Để bảo vệ tối đa quyền lợi của mình, quý khách hàng đừng ngần ngại liên hệ ACC Đà Nẵng – nơi đội ngũ chuyên gia tận tâm sẵn sàng đồng hành và đưa ra các giải pháp pháp lý hiệu quả ngay từ cấp sơ thẩm.