ACC ĐÀ NẴNG

Tội mua bán trái phép chất ma tuý là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến trật tự an toàn xã hội và sức khỏe cộng đồng. Việc nắm rõ các quy định pháp luật liên quan giúp cá nhân và tổ chức hiểu đúng nghĩa vụ tuân thủ, đồng thời hỗ trợ cơ quan chức năng trong công tác phòng ngừa. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định hiện hành để người đọc có cái nhìn toàn diện. Cùng ACC Đà Nẵng tìm hiểu nội dung cụ thể.

1. Quy định về tội mua bán trái phép chất ma tuý

Tội mua bán trái phép chất ma tuý được quy định tại Điều 251 Bộ luật Hình sự 2015, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 86/2025/QH15. Theo đó, người nào mua bán trái phép chất ma túy thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điều luật này. Hành vi mua bán trái phép chất ma túy cần được phân biệt với các hành vi tàng trữ, vận chuyển, sản xuất hoặc tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy được quy định tại các điều luật khác của Bộ luật Hình sự.

Các ngưỡng khối lượng, thể tích chất ma túy để xác định các khung hình phạt tăng nặng được quy định trực tiếp tại Điều 251 Bộ luật Hình sự, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 86/2025/QH15. Việc xác định trách nhiệm hình sự và khung hình phạt phải căn cứ vào hành vi mua bán, loại, khối lượng hoặc thể tích chất ma túy cùng các tình tiết cụ thể của vụ án.

Luật Phòng, chống ma túy số 120/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, quy định về phòng ngừa, đấu tranh với tệ nạn ma túy, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, cai nghiện và quản lý sau cai nghiện, đồng thời kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy.

2. Các yếu tố cấu thành tội phạm

Tội mua bán trái phép chất ma túy được xem xét trên bốn yếu tố cấu thành tội phạm gồm chủ thể, khách thể, mặt khách quan và mặt chủ quan. Chủ thể phải đáp ứng điều kiện về tuổi và năng lực trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự. Theo Điều 12 Bộ luật Hình sự, người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những trường hợp luật có quy định khác; người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng thuộc trường hợp luật định.

Khách thể của tội phạm là chế độ quản lý của Nhà nước đối với các chất ma túy. Mặt khách quan thể hiện ở hành vi mua bán trái phép chất ma túy. Mặt chủ quan là lỗi cố ý; người thực hiện nhận thức được tính chất trái pháp luật của hành vi nhưng vẫn thực hiện. Việc xác định có phải hành vi mua bán hay thuộc tội danh khác phải căn cứ vào chứng cứ, diễn biến thực tế và mục đích của người thực hiện hành vi.

3. Mức hình phạt áp dụng

Mức hình phạt đối với tội mua bán trái phép chất ma tuý được quy định tại Điều 251 Bộ luật Hình sự, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 86/2025/QH15. Theo đó, khung hình phạt cơ bản là phạt tù từ 03 năm đến 07 năm. Các trường hợp có tình tiết tăng nặng hoặc thuộc các mức khối lượng, thể tích chất ma túy được quy định tại các khoản tiếp theo của Điều 251 sẽ áp dụng khung hình phạt cao hơn.

Tùy thuộc vào tính chất, mức độ và khối lượng hoặc thể tích chất ma túy, người phạm tội có thể bị áp dụng các khung hình phạt từ 07 năm đến 15 năm tù, 15 năm đến 20 năm tù, 20 năm tù hoặc tù chung thân, và trường hợp đặc biệt nghiêm trọng có thể bị tù chung thân hoặc tử hình theo Điều 251. Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 500 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

>> Đọc thêm: Quy trình thẩm tra lý lịch kết hôn với công an chi tiết

4. Một số lưu ý khi áp dụng pháp luật

Khi xử lý tội mua bán trái phép chất ma tuý, cơ quan tiến hành tố tụng phải xác định đầy đủ hành vi, loại chất ma túy, khối lượng hoặc thể tích chất ma túy và các tình tiết liên quan để áp dụng đúng Điều 251 Bộ luật Hình sự. Kết quả giám định chất ma túy và xác định khối lượng, thể tích là căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm hình sự và khung hình phạt.

Đồng thời, cần phân biệt tội mua bán trái phép chất ma túy với các tội tàng trữ, vận chuyển hoặc sản xuất trái phép chất ma túy. Trường hợp mua ma túy để sử dụng cho bản thân không đương nhiên bị xác định là hành vi mua bán; việc định tội phải căn cứ vào hành vi thực tế, mục đích và các chứng cứ thu thập được trong vụ án.

5. Câu hỏi thường gặp

Tội mua bán trái phép chất ma tuý có bị phạt tù chung thân không?

Có. Theo Điều 251 Bộ luật Hình sự, tù chung thân được áp dụng đối với một số trường hợp có khối lượng, thể tích chất ma túy thuộc mức đặc biệt nghiêm trọng hoặc thuộc khung hình phạt tương ứng. Trường hợp đặc biệt nghiêm trọng còn có thể bị phạt tù chung thân hoặc tử hình.

Số lượng ma túy tối thiểu để bị truy cứu trách nhiệm hình sự là bao nhiêu?

Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, khoản 1 Điều 251 không quy định một mức khối lượng hoặc thể tích tối thiểu để cấu thành tội phạm. Do đó, việc xác định trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào hành vi mua bán trái phép và các dấu hiệu cấu thành tội phạm. Các mức khối lượng, thể tích được quy định tại các khoản tiếp theo của Điều 251 là căn cứ để xác định các khung hình phạt tương ứng.

Người mua ma túy để sử dụng có bị coi là tội mua bán không?

Không đương nhiên. Người mua ma túy để sử dụng cho bản thân không bị coi là phạm tội mua bán trái phép chất ma túy nếu không có căn cứ xác định hành vi mua bán. Tùy hành vi thực tế và điều kiện luật định, người này có thể bị xem xét về tội tàng trữ trái phép chất ma túy hoặc tội sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 249 và Điều 256a Bộ luật Hình sự. Điều 256a được bổ sung bởi Luật số 86/2025/QH15 và quy định trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy thuộc điều kiện luật định.

Tội mua bán trái phép chất ma tuý là vấn đề pháp lý nghiêm trọng đòi hỏi sự hiểu biết chính xác để tuân thủ và phòng tránh. Mọi thắc mắc cần được giải đáp kịp thời qua các kênh tư vấn chuyên nghiệp. Liên hệ ACC Đà Nẵng để được hỗ trợ chi tiết và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn.