Thừa kế không phụ thuộc vào di chúc là quy định pháp lý quan trọng giúp bảo vệ quyền lợi của những người thân cận nhất trong gia đình khi người để lại di sản có di chúc. Việc nắm rõ đối tượng được hưởng thừa kế theo quy định này góp phần hạn chế tranh chấp và đảm bảo sự công bằng trong phân chia di sản. Thủ tục liên quan đòi hỏi sự hiểu biết chính xác về pháp luật để thực hiện đúng. Cùng ACC Đà Nẵng.
1. Đối tượng thừa kế không phụ thuộc vào di chúc là ai?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế không phụ thuộc vào di chúc dành cho những người thân thiết nhất của người để lại di sản. Cụ thể, đối tượng bao gồm vợ hoặc chồng, cha mẹ và con cái của người chết. Những người này được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất thừa kế theo pháp luật nếu di chúc không dành cho họ hoặc dành ít hơn mức đó. Quy định này áp dụng ngay cả khi di chúc đã được lập hợp pháp.
Đối với con cái, bao gồm cả con đã thành niên nhưng mất khả năng lao động và con chưa thành niên. Cha mẹ ruột hoặc cha mẹ nuôi cũng thuộc nhóm được bảo vệ. Vợ hoặc chồng hợp pháp tại thời điểm người kia qua đời được hưởng quyền này. Trường hợp người để lại di sản có nhiều con hoặc cha mẹ còn sống, phần di sản được tính theo suất thừa kế hợp pháp để đảm bảo mức tối thiểu hai phần ba.
Thừa kế không phụ thuộc vào di chúc không áp dụng cho những người đã từ chối nhận di sản hoặc bị pháp luật tước quyền thừa kế. Ngoài ra, nếu di chúc hợp pháp và đã dành đủ phần cho các đối tượng trên thì không phát sinh tranh chấp. Việc xác định đối tượng cần căn cứ vào giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống hoặc quan hệ hôn nhân.
2. Quy định chi tiết về phần di sản được hưởng
Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ phần di sản mà đối tượng thừa kế không phụ thuộc vào di chúc được nhận. Suất thừa kế theo pháp luật được chia đều cho hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ chồng, cha mẹ, con. Mỗi người được hưởng hai phần ba của suất này khi di chúc không đề cập hoặc đề cập ít hơn.
Ví dụ, nếu di sản trị giá 900 triệu đồng và có ba người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, mỗi suất pháp luật là 300 triệu đồng. Khi di chúc không dành phần cho một người, người đó vẫn được nhận 200 triệu đồng. Quy định này nhằm duy trì sự cân bằng giữa ý chí của người lập di chúc và quyền lợi tối thiểu của người thân.
Danh sách các trường hợp cụ thể:
- Vợ hoặc chồng còn sống tại thời điểm mở thừa kế.
- Cha mẹ ruột, cha mẹ nuôi của người chết.
- Con ruột, con nuôi chưa thành niên hoặc đã thành niên nhưng mất khả năng lao động.
Xem thêm: Thừa kế theo di chúc có thế vị không? Giải đáp
3. Cách xác định và thực hiện quyền thừa kế
Để thực hiện quyền thừa kế không phụ thuộc vào di chúc, người được hưởng cần thu thập giấy tờ chứng minh quan hệ. Các bước thực hiện như sau:
Bước 1: Xác nhận tư cách người thừa kế
Chuẩn bị giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, giấy chứng tử của người để lại di sản để chứng minh quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân theo Bộ luật Dân sự 2015.
Bước 2: Yêu cầu phân chia di sản
Gửi đơn đến Tòa án nhân dân có thẩm quyền hoặc văn phòng công chứng nếu các bên thống nhất. Đơn cần nêu rõ yêu cầu hưởng hai phần ba suất thừa kế theo pháp luật.
Bước 3: Thực hiện thủ tục tại cơ quan có thẩm quyền
Sau khi có quyết định hoặc văn bản thỏa thuận, tiến hành sang tên tài sản như quyền sử dụng đất hoặc tài sản khác theo quy định hiện hành.
Bước 4: Giải quyết tranh chấp nếu có
Nếu di chúc bị tranh cãi, Tòa án sẽ xem xét và bảo vệ quyền lợi của đối tượng thừa kế không phụ thuộc vào di chúc dựa trên chứng cứ.
Xem thêm: Thời điểm di chúc có hiệu lực khi nào?
4. Lưu ý khi áp dụng quy định thừa kế
Người lập di chúc cần cân nhắc để tránh vi phạm quyền của đối tượng thừa kế không phụ thuộc vào di chúc. Di chúc chỉ hợp pháp khi không tước đoạt hoàn toàn phần di sản tối thiểu của những người trên. Trường hợp di chúc vi phạm, phần di chúc liên quan sẽ bị vô hiệu và áp dụng quy định pháp luật.
Các bên nên tham khảo ý kiến chuyên gia để lập di chúc đúng pháp luật hoặc giải quyết tranh chấp nhanh chóng. Việc hiểu rõ quy định giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý và bảo vệ quyền lợi lâu dài cho gia đình.
5. Câu hỏi thường gặp
Thừa kế không phụ thuộc vào di chúc áp dụng cho con nuôi không?
Trả lời: Theo Bộ luật Dân sự 2015, con nuôi được công nhận hợp pháp có đầy đủ quyền lợi như con ruột, bao gồm quyền hưởng thừa kế không phụ thuộc vào di chúc nếu đáp ứng điều kiện về độ tuổi hoặc khả năng lao động.
Có thể từ chối phần thừa kế không phụ thuộc vào di chúc không?
Trả lời: Người được hưởng có quyền từ chối nhận di sản theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, nhưng việc từ chối phải được thực hiện bằng văn bản và không ảnh hưởng đến quyền lợi của người khác.
Di chúc có thể tước quyền của vợ chồng không?
Trả lời: Di chúc không được tước hoàn toàn quyền của vợ hoặc chồng hợp pháp. Người này vẫn được hưởng ít nhất hai phần ba suất thừa kế theo pháp luật theo Bộ luật Dân sự 2015.
Thừa kế không phụ thuộc vào di chúc giúp đảm bảo quyền lợi thiết yếu cho người thân cận và giảm thiểu rủi ro tranh chấp trong gia đình. Để được hỗ trợ chi tiết và giải quyết thủ tục nhanh chóng, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng ngay hôm nay để được tư vấn chuyên nghiệp.
Để lại một bình luận