ACC ĐÀ NẴNG

Thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm là giai đoạn trọng tâm giúp thẩm phán và các bên đương sự làm rõ những tình tiết, chứng cứ còn vướng mắc, từ đó bảo đảm phán quyết của tòa án dựa trên sự thật khách quan. Việc nắm vững quy trình hỏi sẽ giúp đương sự chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tránh những sai sót đáng tiếc. Cùng ACC Đà Nẵng phân tích chi tiết trình tự, yêu cầu và những điểm cần chú ý trong hoạt động hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm.

1. Thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm chi tiết

Thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm được điều chỉnh chủ yếu bởi các điều 248 đến 252 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, diễn ra ngay sau phần thủ tục khai mạc và kiểm tra căn cước những người tham gia phiên tòa.

Bước 1: Phần hỏi của Hội đồng xét xử đối với nguyên đơn

Ngay sau khi kết thúc thủ tục khai mạc phiên tòa và kiểm tra căn cước những người tham gia tố tụng, Hội đồng xét xử (thường do Chủ tọa phiên tòa thực hiện) tiến hành hỏi nguyên đơn. Nội dung hỏi tập trung vào yêu cầu khởi kiện, căn cứ pháp lý của yêu cầu, các tình tiết của vụ án và chứng cứ đã giao nộp. Mục đích là làm rõ toàn bộ nội dung vụ việc từ phía người khởi kiện, giúp Hội đồng xét xử nắm bắt được yêu cầu cụ thể và cơ sở pháp lý của vụ án.

Bước 2: Phần hỏi của Hội đồng xét xử đối với bị đơn

Sau khi hỏi xong nguyên đơn, Hội đồng xét xử hỏi bị đơn về ý kiến đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, các tình tiết phản đối (nếu có), yêu cầu phản tố (nếu có) và chứng cứ chứng minh cho lập trường của mình. Việc hỏi nhằm làm rõ quan điểm tranh chấp, các điểm đồng thuận hoặc bất đồng giữa các bên, đồng thời thu thập thông tin cần thiết để đánh giá chứng cứ.

Bước 3: Phần hỏi của Hội đồng xét xử đối với người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

Tiếp theo, Hội đồng xét xử hỏi những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án. Nội dung hỏi nhằm xác định phạm vi ảnh hưởng của vụ án đối với họ, làm rõ quyền lợi và nghĩa vụ cụ thể của những người này trong vụ việc. Trong suốt quá trình hỏi các đương sự, Hội đồng xét xử có quyền yêu cầu đương sự giải thích thêm những điểm mâu thuẫn, không rõ ràng hoặc cần làm sáng tỏ.

Bước 4: Phần hỏi chéo giữa các đương sự

Sau khi Hội đồng xét xử kết thúc phần hỏi chính, các đương sự được phép hỏi lẫn nhau dưới sự điều khiển của Chủ tọa phiên tòa. Luật sư hoặc người đại diện hợp pháp của đương sự có quyền đặt câu hỏi cho phía bên kia nhưng phải được Chủ tọa đồng ý. Câu hỏi phải liên quan trực tiếp đến vụ án, không được suy diễn, mớm cung hoặc xúc phạm. Nếu câu hỏi không phù hợp, Chủ tọa có quyền từ chối và yêu cầu thay đổi. Người được hỏi có nghĩa vụ trả lời trung thực, rõ ràng; việc từ chối trả lời không có lý do chính đáng có thể bị Hội đồng xét xử xem xét khi đánh giá chứng cứ.

Bước 5: Thủ tục hỏi người làm chứng

Người làm chứng được hỏi riêng biệt (không có mặt những người làm chứng khác). Trước khi hỏi, Chủ tọa phiên tòa phải giải thích quyền và nghĩa vụ của người làm chứng, đồng thời yêu cầu họ cam đoan khai báo trung thực. Hội đồng xét xử hỏi trước để làm rõ những tình tiết mà người làm chứng biết được. Sau đó, các đương sự và luật sư được phép đặt câu hỏi nếu được Chủ tọa cho phép. Tất cả nội dung khai báo của người làm chứng đều phải được ghi nhận đầy đủ vào biên bản phiên tòa và có chữ ký xác nhận.

Bước 6: Hỏi người giám định, người định giá tài sản (nếu có)

Hội đồng xét xử có thể triệu tập người giám định hoặc người định giá tài sản để hỏi về kết quả giám định, định giá. Việc hỏi nhằm làm rõ các thuật ngữ chuyên môn, cơ sở khoa học, phương pháp thực hiện và lý do dẫn đến kết luận giám định. Qua đó, tòa án đánh giá đúng giá trị chứng cứ chuyên môn trong vụ án.

Bước 7: Ghi nhận kết quả hỏi

Toàn bộ nội dung hỏi đáp tại phiên tòa phải được Thư ký phiên tòa ghi chép đầy đủ, chính xác vào biên bản phiên tòa. Các đương sự, người làm chứng, người giám định… có quyền đọc lại phần khai báo của mình và ký xác nhận. Biên bản này là tài liệu quan trọng, là cơ sở để các bên bước vào phần tranh luận và là căn cứ để Hội đồng xét xử xem xét, quyết định vụ án.

2. Yêu cầu cần đáp ứng trước khi tiến hành thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm

Để thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm diễn ra hợp pháp và hiệu quả, các bên cần đáp ứng một số yêu cầu về tư cách tố tụng và sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Trước hết, đương sự phải có năng lực hành vi tố tụng dân sự đầy đủ; nếu là người chưa thành niên hoặc hạn chế năng lực, phải có người đại diện hợp pháp tham gia. Những người này cần có mặt đúng giờ và mang theo giấy tờ tùy thân còn hiệu lực để hội đồng xét xử kiểm tra. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự cũng phải xuất trình thẻ luật sư hoặc giấy ủy quyền hợp lệ. Tiếp theo, câu hỏi mà các bên dự định sử dụng cần được chuẩn bị trước, đảm bảo tập trung vào các tình tiết còn tranh chấp, không trùng lặp hoặc mang tính quấy rối. Mọi câu hỏi phải tuân thủ quy định tại Điều 248 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, theo đó chỉ những câu hỏi liên quan đến vụ án, không vi phạm điều cấm và không xâm phạm danh dự, nhân phẩm mới được chấp nhận.

Bên cạnh đó, điều kiện tiên quyết về sự có mặt của đương sự cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm. Nếu nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt không có lý do chính đáng, tòa án có thể hoãn phiên tòa hoặc xét xử vắng mặt trong những trường hợp luật định. Khi một bên vắng mặt, việc hỏi sẽ bị hạn chế và có thể ảnh hưởng đến quyền bảo vệ lợi ích của chính mình. Chính vì vậy, việc đảm bảo sự hiện diện đầy đủ của các bên và chuẩn bị danh sách câu hỏi chất lượng là những yếu tố không thể bỏ qua.

Xem thêm: Mẫu bản án hình sự sơ thẩm mới nhất

3. Hồ sơ cần chuẩn bị cho thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm

Mặc dù thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm không đòi hỏi một bộ hồ sơ nộp riêng biệt, nhưng để quá trình hỏi diễn ra thuận lợi, đương sự nên chuẩn bị sẵn các tài liệu sau:

• Bản trình bày ý kiến hoặc bản tự khai có chữ ký, trong đó ghi rõ những điểm chính cần làm sáng tỏ thông qua việc hỏi.
• Danh mục câu hỏi dự kiến gửi cho bên kia, người làm chứng hoặc người giám định, đảm bảo nội dung phù hợp và không trùng lặp.
• Bản sao các chứng cứ đã nộp cho tòa (hợp đồng, hóa đơn, biên bản…) kèm theo sơ đồ, bảng kê để minh họa khi cần.
• Giấy tờ tùy thân (căn cước công dân, hộ chiếu) còn hiệu lực để kiểm tra tại phiên tòa.
• Văn bản ủy quyền hợp lệ nếu đương sự cử người đại diện tham gia phiên tòa và thực hiện việc hỏi.
• Đối với người làm chứng được triệu tập, cần mang theo các tài liệu liên quan đến khả năng chứng kiến sự việc, đồng thời nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình theo Điều 249 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Những tài liệu này có thể được giao nộp trước ngày mở phiên tòa để hội đồng xét xử nghiên cứu, hoặc xuất trình trực tiếp khi chủ tọa yêu cầu. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp đương sự chủ động hơn trong phần hỏi, tránh lúng túng và bỏ sót những tình tiết quan trọng.

Xem thêm: Bản án hành chính sơ thẩm có hiệu lực khi nào?

4. Chi phí thực hiện thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm

Thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm là một phần của phiên tòa nên không phát sinh lệ phí riêng biệt cho hoạt động hỏi. Tuy nhiên, chi phí tổng thể mà đương sự phải gánh chịu bao gồm án phí dân sự sơ thẩm được xác định căn cứ vào giá trị tranh chấp, mức án phí có ngạch hoặc không có ngạch theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí tòa án. Bên cạnh đó, nếu đương sự thuê luật sư hoặc chuyên viên pháp lý hỗ trợ soạn thảo câu hỏi và tham gia phiên tòa, họ sẽ phải trả thù lao theo thỏa thuận. Mức thù lao này phụ thuộc vào mức độ phức tạp của vụ án, kinh nghiệm của người bảo vệ và thời gian chuẩn bị. Để tối ưu chi phí, đương sự có thể lựa chọn các gói dịch vụ tư vấn trọn gói, trong đó bao gồm cả việc chuẩn bị câu hỏi và tham gia hỏi tại tòa, giúp kiểm soát ngân sách và nâng cao chất lượng bảo vệ quyền lợi mà không phát sinh phí ẩn.

5. Dịch vụ hỗ trợ thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm tại ACC Đà Nẵng

Lựa chọn dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp giúp đương sự thực hiện thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm một cách bài bản và đạt hiệu quả cao nhất. Dưới đây là những lý do nên đồng hành cùng ACC Đà Nẵng:

• Tiết kiệm chi phí: Chúng tôi cung cấp giải pháp tối ưu về mặt tài chính, giúp khách hàng tránh lãng phí từ những sai sót tố tụng có thể dẫn đến kéo dài thời gian xét xử.
• Đội ngũ chuyên gia tư vấn pháp lý am hiểu sâu rộng về tố tụng dân sự, luôn cập nhật các quy định mới nhất của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 để đưa ra chiến lược hỏi phù hợp.
• Tư vấn chuyên sâu: Chúng tôi phân tích hồ sơ vụ án, xây dựng bộ câu hỏi logic nhằm tập trung vào những điểm mấu chốt, giúp khách hàng chủ động kiểm soát phiên tòa.
• Hỗ trợ toàn diện: Từ khâu chuẩn bị tài liệu, soạn thảo câu hỏi, cho đến đồng hành trực tiếp tại phiên tòa, ACC Đà Nẵng đều có mặt để bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp.

6. Những lưu ý quan trọng để đảm bảo thực hiện đúng thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm

Thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm dù được pháp luật quy định chặt chẽ nhưng vẫn tiềm ẩn những sai sót nếu đương sự không chú ý. Dưới đây là các lưu ý giúp quá trình hỏi diễn ra suôn sẻ: Thứ nhất, luôn giữ thái độ tôn trọng hội đồng xét xử và các bên, không ngắt lời khi chưa được phép, tránh những phát ngôn xúc phạm. Thứ hai, câu hỏi cần ngắn gọn, rõ ràng, không nên hỏi nhiều ý cùng lúc khiến người được hỏi khó nắm bắt và dễ bị phản đối. Thứ ba, chuẩn bị phương án dự phòng: nếu câu hỏi bị từ chối, đương sự cần bình tĩnh điều chỉnh hoặc chuyển hướng sang cách tiếp cận khác mà không làm gián đoạn phiên tòa. Thứ tư, ghi chép lại các câu trả lời quan trọng để sử dụng cho phần tranh luận và đối chiếu với các chứng cứ khác. Cuối cùng, tuân thủ đúng các chỉ dẫn của chủ tọa về trình tự hỏi, vì mọi hành vi cố tình gây rối hoặc hỏi vượt phạm vi đều có thể bị xử lý kỷ luật theo quy định.

7. Câu hỏi thường gặp

Tại phiên tòa dân sự sơ thẩm, ai có quyền đặt câu hỏi trước tiên?

Theo quy định tại Điều 248 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, chủ tọa phiên tòa là người hỏi trước, sau đó đến các thành viên hội đồng xét xử, kiểm sát viên (nếu có), rồi mới đến người bảo vệ quyền lợi và các đương sự. Đương sự chỉ được hỏi sau khi được sự đồng ý của chủ tọa và nội dung hỏi phải liên quan trực tiếp đến vụ án.

Có bắt buộc phải có luật sư tham gia hỏi hay không?

Pháp luật không bắt buộc phải có luật sư trong thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm. Tuy nhiên, việc có người bảo vệ quyền lợi sẽ giúp đương sự chuẩn bị câu hỏi chuyên nghiệp hơn, hạn chế sai sót và bảo đảm khai thác đầy đủ các tình tiết có lợi.

Nếu đương sự không trả lời câu hỏi của tòa thì hậu quả thế nào?

Khi đương sự không trả lời mà không có lý do chính đáng, hội đồng xét xử có thể căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ để đánh giá, đồng thời coi đó là một tình tiết bất lợi đối với bên từ chối trả lời, đúng như tinh thần tại Điều 248 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Thủ tục hỏi tại phiên tòa dân sự sơ thẩm đặt nền móng cho phần tranh luận và là công cụ hữu hiệu để đương sự trực tiếp bảo vệ quyền lợi. Mọi thắc mắc hay nhu cầu được hỗ trợ pháp lý, xin vui lòng liên hệ ACC Đà Nẵng để nhận tư vấn chi tiết và kịp thời.