ACC ĐÀ NẴNG

Thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng là yếu tố cốt lõi đảm bảo cá nhân và tổ chức hoạt động hợp pháp trong lĩnh vực xây dựng tại Việt Nam. Chứng chỉ này không chỉ xác nhận năng lực chuyên môn mà còn là điều kiện tiên quyết để tham gia các dự án xây dựng, đặc biệt trong đấu thầu. Cùng ACC Đà Nẵng khám phá để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa quá trình đăng ký!

1. Cơ quan có thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng theo quy định mới nhất

Hiểu rõ cơ quan có thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng là bước đầu tiên để cá nhân và tổ chức chuẩn bị hồ sơ đúng quy định. Nghị định 175/2024/NĐ-CP, đã phân cấp rõ ràng thẩm quyền cấp chứng chỉ, giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường hiệu quả quản lý. Dưới đây là các cơ quan được phân công nhiệm vụ này, dựa trên hạng chứng chỉ và đối tượng đăng ký.

• Theo Điều 77 Nghị định 175/2024/NĐ-CP, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được phân cấp sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề hạng I, II và III, thường thông qua Sở Xây dựng. Sở Xây dựng địa phương chịu trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ, tổ chức sát hạch, và cấp chứng chỉ cho cá nhân có hộ khẩu thường trú hoặc tổ chức có trụ sở chính tại địa phương. Quy trình này được thực hiện thông qua Trung tâm phục vụ hành chính công hoặc Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả, đảm bảo tính minh bạch và nhanh chóng. Các Sở Xây dựng tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, và các tỉnh khác đã áp dụng công nghệ số, cho phép nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
• Cơ quan chuyên môn về xây dựng thuộc Bộ Xây dựng, cụ thể là Cục Quản lý hoạt động xây dựng, có thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề hạng I cho người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài, theo Điều 86 Nghị định 35/2023/NĐ-CP và tiếp tục khẳng định trong Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Cơ quan này cũng xử lý các trường hợp cấp lại, điều chỉnh, hoặc thu hồi chứng chỉ hạng I nếu có sai sót hoặc vi phạm. Hồ sơ được nộp trực tiếp tại Bộ Xây dựng hoặc thông qua hệ thống trực tuyến, với thời gian xử lý tối đa 20 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
• Các tổ chức xã hội – nghề nghiệp được công nhận, như Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam hoặc Tổng Hội Xây dựng Việt Nam, có thể cấp chứng chỉ hành nghề hạng II và III cho hội viên, theo Điều 92 Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Điều kiện là các tổ chức này phải được Bộ Xây dựng công nhận đủ điều kiện tổ chức sát hạch và cấp chứng chỉ, và cá nhân phải là hội viên được kết nạp tối thiểu 03 tháng trước thời điểm nộp hồ sơ. Quy trình sát hạch tại các tổ chức này thường linh hoạt, có thể tổ chức trực tiếp hoặc trực tuyến, và kết quả được công bố công khai trên Trang thông tin điện tử của Bộ Xây dựng.
• Đối với các trường hợp đặc biệt, như cá nhân hành nghề độc lập hoặc tổ chức tham gia dự án sử dụng vốn ODA, Nghị định 175/2024/NĐ-CP quy định các cơ quan có thẩm quyền phải phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư hoặc các cơ quan liên quan để đảm bảo tuân thủ các điều ước quốc tế. Điều này giúp đồng bộ hóa quy trình cấp chứng chỉ với các yêu cầu quốc tế, đặc biệt trong các dự án có vốn đầu tư nước ngoài.

2. Điều kiện để được cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng

Để được cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng, cá nhân cần đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt về năng lực, trình độ chuyên môn, và kinh nghiệm làm việc. Các yêu cầu này được quy định chi tiết tại Điều 79 Nghị định 175/2024/NĐ-CP, dựa trên Luật Xây dựng 2020 và các văn bản hướng dẫn. Dưới đây là các điều kiện cụ thể, giúp cá nhân chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và chính xác.

• Năng lực hành vi dân sự: Theo Điều 79 Nghị định 175/2024/NĐ-CP và Điều 16 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự. Đối với người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài, cần cung cấp giấy phép lao động hoặc thẻ tạm trú hợp lệ tại Việt Nam, theo Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam 2019 (sửa đổi năm 2023). Yêu cầu này đảm bảo cá nhân chịu trách nhiệm pháp lý đối với các hoạt động xây dựng, tránh rủi ro pháp lý trong quá trình hành nghề.
• Trình độ chuyên môn và kinh nghiệm làm việc: Điều 80 đến Điều 87 Nghị định 175/2024/NĐ-CP quy định các yêu cầu cụ thể theo hạng chứng chỉ. Đối với hạng I, cá nhân cần tốt nghiệp đại học chuyên ngành phù hợp (như xây dựng dân dụng, kiến trúc, kỹ thuật hạ tầng) và có ít nhất 07 năm kinh nghiệm thực tế. Hạng II yêu cầu trình độ đại học với 04 năm kinh nghiệm, trong khi hạng III chấp nhận trình độ đại học với 02 năm kinh nghiệm hoặc cao đẳng/trung cấp với 03 năm kinh nghiệm. Các chuyên ngành phù hợp được liệt kê tại Phụ lục VI Nghị định 175/2024/NĐ-CP, bao gồm khảo sát địa hình, thiết kế kết cấu, và quản lý dự án.
• Sát hạch năng lực: Cá nhân phải tham gia kỳ sát hạch về kiến thức pháp luật và chuyên môn, theo Điều 89 Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Kỳ sát hạch được tổ chức định kỳ bởi Sở Xây dựng hoặc tổ chức xã hội – nghề nghiệp, có thể trực tiếp hoặc trực tuyến. Điểm tối thiểu để đạt là 32/100 cho phần kiến thức pháp luật và 60/100 cho phần chuyên môn. Kết quả sát hạch được bảo lưu trong 12 tháng, theo Điều 18 Nghị định 175/2024/NĐ-CP, giúp cá nhân có thời gian bổ sung hồ sơ nếu cần.
• Hồ sơ đăng ký: Hồ sơ bao gồm đơn đề nghị (theo mẫu tại Phụ lục I Nghị định 100/2018/NĐ-CP), văn bằng đào tạo (được hợp pháp hóa lãnh sự nếu do cơ sở nước ngoài cấp), ảnh chân dung 4×6 cm, và giấy tờ chứng minh kinh nghiệm như hợp đồng lao động, biên bản nghiệm thu công trình. Cá nhân hành nghề độc lập cần cung cấp thêm quyết định phân công nhiệm vụ hoặc biên bản nghiệm thu công việc. Hồ sơ phải được nộp qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền, đảm bảo tuân thủ Thông tư 12/2024/TT-BXD về quản lý chi phí dịch vụ công.

Xem thêm tại đây: Hướng dẫn tra cứu chứng chỉ hành nghề giám sát xây dựng

3. Quy định về chứng chỉ năng lực xây dựng trong đấu thầu

Chứng chỉ năng lực xây dựng là yếu tố bắt buộc để các tổ chức tham gia đấu thầu các dự án xây dựng, đặc biệt là các dự án có quy mô lớn. Nghị định 24/2024/NĐ-CP (hướng dẫn Luật Đấu thầu 2023) và Nghị định 175/2024/NĐ-CP đã làm rõ vai trò của chứng chỉ này trong việc đảm bảo năng lực nhà thầu. Dưới đây là các quy định chi tiết liên quan đến đấu thầu.

• Yêu cầu bắt buộc trong đấu thầu: Theo Điều 83 Nghị định 15/2021/NĐ-CP, tổ chức tham gia đấu thầu các dự án xây dựng từ cấp III trở lên phải có chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng phù hợp. Điều 44 Luật Đấu thầu 2023 bổ sung rằng các tiêu chí đánh giá hồ sơ thầu phải bao gồm chứng chỉ năng lực và chứng chỉ hành nghề của nhân sự chủ chốt. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các dự án công trình dân dụng, công nghiệp, hoặc hạ tầng kỹ thuật có tổng mức đầu tư từ 20 tỷ đồng trở lên, theo Điều 16 Nghị định 175/2024/NĐ-CP.
• Phân hạng chứng chỉ năng lực: Chứng chỉ năng lực được chia thành hạng I, II, và III, tương ứng với quy mô và cấp công trình. Theo Điều 94 Nghị định 175/2024/NĐ-CP, tổ chức có chứng chỉ năng lực hạng I có thể tham gia các công trình cấp I, trong khi hạng II và III phù hợp với các công trình cấp thấp hơn. Các điều kiện về nhân sự, thiết bị, và kinh nghiệm được quy định chi tiết tại Phụ lục VII Nghị định 175/2024/NĐ-CP, đảm bảo tính minh bạch trong đánh giá năng lực.
• Hồ sơ đấu thầu: Hồ sơ đấu thầu phải bao gồm bản sao công chứng chứng chỉ năng lực, chứng chỉ hành nghề của nhân sự chủ chốt, hợp đồng, và biên bản nghiệm thu các công trình đã thực hiện. Theo Điều 67 Nghị định 15/2021/NĐ-CP, các tài liệu này phải được chứng thực hợp pháp để đảm bảo tính minh bạch. Ngoài ra, Thông tư 13/2021/TT-BXD yêu cầu các tổ chức cung cấp thêm thông tin về ứng dụng công nghệ BIM (Building Information Modeling) trong quản lý dự án, nếu có.
• Hậu quả khi thiếu chứng chỉ: Theo Điều 22 Nghị định 100/2018/NĐ-CP, tổ chức không có chứng chỉ năng lực khi tham gia đấu thầu có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đến 30.000.000 đồng và bị đình chỉ hoạt động xây dựng từ 06 đến 12 tháng. Ngoài ra, Điều 168 Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông và xây dựng cũng quy định mức phạt tương tự đối với các vi phạm liên quan đến chứng chỉ hành nghề.

4. Quy trình xin cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng

Quy trình xin cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng được thiết kế để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả, phù hợp với Luật Xây dựng 2020 và Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Quy trình này đã được đơn giản hóa nhờ ứng dụng công nghệ số, giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Dưới đây là các bước chi tiết.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ: Cá nhân cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo mẫu tại Phụ lục I Nghị định 100/2018/NĐ-CP, bao gồm đơn đề nghị, văn bằng đào tạo, ảnh chân dung 4×6 cm, và giấy tờ chứng minh kinh nghiệm như hợp đồng, biên bản nghiệm thu. Đối với người nước ngoài, văn bằng cần được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng, theo Luật Công chứng 2024. Hồ sơ có thể nộp qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia, bưu điện, hoặc trực tiếp tại Sở Xây dựng hoặc tổ chức xã hội – nghề nghiệp.

Bước 2: Nộp hồ sơ và kiểm tra tính hợp lệ: Trong vòng 05 ngày làm việc, cơ quan có thẩm quyền sẽ kiểm tra tính đầy đủ và hợp lệ của hồ sơ, theo Điều 76 Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Nếu hồ sơ thiếu hoặc không hợp lệ, cơ quan sẽ thông báo bằng văn bản để cá nhân bổ sung, đảm bảo chỉ thông báo một lần. Hệ thống trực tuyến cho phép theo dõi trạng thái hồ sơ, giúp tăng tính minh bạch.

Bước 3: Tham gia sát hạch: Cá nhân phải tham gia kỳ sát hạch về kiến thức pháp luật và chuyên môn, trừ trường hợp được miễn theo Điều 79 Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Kỳ sát hạch được tổ chức định kỳ hàng quý hoặc đột xuất, có thể trực tiếp hoặc trực tuyến. Kết quả đạt yêu cầu được bảo lưu trong 12 tháng, theo Điều 18 Nghị định 175/2024/NĐ-CP, tạo điều kiện cho cá nhân hoàn thiện hồ sơ.

Bước 4: Nhận kết quả: Trong vòng 20 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ và kết quả sát hạch đạt yêu cầu, cơ quan có thẩm quyền sẽ cấp chứng chỉ hành nghề, theo Điều 73 Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Chứng chỉ có hiệu lực 10 năm, hoặc theo thời hạn giấy phép lao động/thẻ tạm trú đối với người nước ngoài, nhưng không quá 10 năm. Thông tin chứng chỉ được công khai trên Trang thông tin điện tử của Bộ Xây dựng.

5. Câu hỏi thường gặp

Chứng chỉ hành nghề xây dựng có bắt buộc không?

Theo Điều 149 Luật Xây dựng 2020, chứng chỉ hành nghề là bắt buộc đối với các chức danh như chỉ huy trưởng, giám sát trưởng, chủ nhiệm khảo sát, hoặc chủ trì thiết kế. Cá nhân không có chứng chỉ chỉ được tham gia các công việc phù hợp với chuyên môn đào tạo, nhưng không được đảm nhận các chức danh yêu cầu chứng chỉ. Quy định này đảm bảo chất lượng và an toàn trong các dự án xây dựng, đặc biệt là các công trình cấp I và II.

Ai có thẩm quyền thu hồi chứng chỉ hành nghề?

Cơ quan cấp chứng chỉ, như Sở Xây dựng, Bộ Xây dựng, hoặc tổ chức xã hội – nghề nghiệp, có quyền thu hồi chứng chỉ trong các trường hợp như giả mạo hồ sơ, cho mượn chứng chỉ, hoặc không còn đáp ứng điều kiện năng lực, theo Điều 63 Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Quy trình thu hồi được thực hiện minh bạch, với thông báo bằng văn bản và công khai trên cổng thông tin.

Làm thế nào để gia hạn chứng chỉ hành nghề xây dựng?

Cá nhân cần nộp hồ sơ gia hạn trước khi chứng chỉ hết hiệu lực, bao gồm đơn đề nghị, bản sao chứng chỉ cũ, và các giấy tờ chứng minh kinh nghiệm làm việc tiếp theo. Hồ sơ được nộp tại cơ quan đã cấp chứng chỉ trước đó, và thời gian xử lý là 20 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ hợp lệ, theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP.

Có thể nộp hồ sơ trực tuyến để xin cấp chứng chỉ không?

Cá nhân có thể nộp hồ sơ trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc cổng thông tin điện tử của Sở Xây dựng, theo Điều 78 Nghị định 175/2024/NĐ-CP. Hình thức này giúp tiết kiệm thời gian và chi phí, nhưng cá nhân cần đảm bảo các giấy tờ được số hóa đúng định dạng và đáp ứng yêu cầu về chứng thực.

>>> Xem thêm tại đây: Thẩm quyền giải quyết khiếu nại về đất đai

Thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề xây dựng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng và tính hợp pháp của các hoạt động xây dựng tại Việt Nam. Nếu bạn cần hỗ trợ chi tiết về thủ tục hoặc tư vấn pháp lý, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng qua hotline hoặc website.