Quyền thừa kế tài sản không có di chúc là vấn đề pháp lý quan trọng khi người để lại tài sản không lập di chúc. Việc xác định người thừa kế và phân chia tài sản cần tuân thủ đúng quy định pháp luật để tránh tranh chấp. Hiểu rõ quy định này giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các thành viên trong gia đình. Cùng ACC Đà Nẵng tìm hiểu chi tiết.
1. Quyền thừa kế tài sản không có di chúc theo quy định
Theo Bộ luật Dân sự 2015, quyền thừa kế tài sản không có di chúc được thực hiện theo pháp luật khi không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp. Những người thừa kế theo pháp luật được chia thành ba hàng thừa kế. Hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Những người ở cùng hàng được hưởng phần di sản ngang nhau.
Quyền thừa kế tài sản không có di chúc chỉ phát sinh khi người để lại tài sản mất mà không có di chúc hợp lệ. Việc xác định hàng thừa kế phải căn cứ vào mối quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng được pháp luật công nhận. Nếu không có ai ở hàng thứ nhất thì di sản mới chuyển sang hàng thứ hai gồm ông bà nội ngoại, anh chị em ruột. Hàng thứ ba gồm cụ nội cụ ngoại, bác chú cô dì ruột. Quyền thừa kế tài sản không có di chúc được bảo vệ chặt chẽ để đảm bảo công bằng giữa các thành viên gia đình.
2. Đối tượng được hưởng quyền thừa kế tài sản không có di chúc
Đối tượng hưởng quyền thừa kế tài sản không có di chúc là những người thuộc các hàng thừa kế theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Con đẻ và con nuôi được đối xử bình đẳng như nhau trong việc hưởng di sản. Vợ hoặc chồng còn sống được hưởng phần di sản chung với phần di sản riêng của người mất. Cha mẹ nuôi và con nuôi cũng có quyền thừa kế ngang bằng với cha mẹ đẻ và con đẻ. Những người bị tước quyền thừa kế chỉ xảy ra trong trường hợp họ đã có hành vi cố ý xâm phạm tính mạng hoặc sức khỏe của người để lại di sản.
Quyền thừa kế tài sản không có di chúc không áp dụng cho người đã từ chối nhận di sản bằng văn bản. Mỗi người thừa kế phải còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc được sinh ra trong thời hạn 300 ngày kể từ thời điểm đó. Việc xác định đối tượng cần căn cứ vào giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình như giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn.
Xem thêm: Di chúc vô hiệu trong trường hợp nào?
3. Phân chia di sản theo quyền thừa kế tài sản không có di chúc
Phân chia di sản theo quyền thừa kế tài sản không có di chúc được thực hiện theo nguyên tắc chia đều giữa những người cùng hàng thừa kế. Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản chung với vợ hoặc chồng. Nếu di sản là quyền sử dụng đất thì việc phân chia phải tuân thủ quy định về đất đai hiện hành. Những người thừa kế có thể thỏa thuận về cách chia di sản, nhưng nếu không thống nhất thì yêu cầu Tòa án giải quyết.
Quyền thừa kế tài sản không có di chúc cho phép người thừa kế được nhận cả quyền và nghĩa vụ liên quan đến di sản. Ví dụ, nếu di sản có khoản nợ thì người nhận di sản phải chịu trách nhiệm thanh toán trong phạm vi giá trị di sản được nhận. Việc phân chia cần lập văn bản thỏa thuận có công chứng hoặc chứng thực để có giá trị pháp lý. Mỗi người thừa kế đều có quyền yêu cầu chia di sản bằng hiện vật hoặc bằng tiền tương đương.
Xem thêm: Mẫu di chúc thừa kế sổ tiết kiệm theo quy định
4. Những lưu ý khi thực hiện quyền thừa kế tài sản không có di chúc
Khi thực hiện quyền thừa kế tài sản không có di chúc cần lưu ý thời hiệu khởi kiện là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản kể từ thời điểm mở thừa kế. Người thừa kế cần thu thập đầy đủ giấy tờ như giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ, giấy tờ về tài sản. Nếu có tranh chấp về hàng thừa kế hoặc phần di sản thì nên giải quyết thông qua hòa giải trước khi khởi kiện.
Quyền thừa kế tài sản không có di chúc có thể bị ảnh hưởng nếu người thừa kế từ chối nhận di sản hoặc bị tước quyền theo quy định. Việc khai nhận di sản tại văn phòng công chứng giúp xác lập quyền sở hữu hợp pháp cho người thừa kế. Cần chú ý đến di sản là tài sản hình thành trong tương lai hoặc quyền tài sản khác để tránh bỏ sót. Người chưa thành niên hoặc người mất năng lực hành vi dân sự được đại diện bởi người giám hộ khi thực hiện quyền thừa kế.
5. Câu hỏi thường gặp
Ai được quyền thừa kế khi không có di chúc?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất như vợ chồng, cha mẹ, con cái được ưu tiên hưởng di sản trước. Nếu không có người ở hàng này thì di sản chuyển sang hàng thứ hai và thứ ba theo thứ tự quy định. Mỗi người cùng hàng được chia phần di sản ngang nhau.
Thời hiệu yêu cầu chia di sản là bao lâu?
Thời hiệu yêu cầu chia di sản theo quyền thừa kế tài sản không có di chúc là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản kể từ khi người để lại di sản mất. Sau thời hạn này, di sản được xác định là không có người thừa kế và thuộc về Nhà nước.
Có được từ chối nhận di sản không có di chúc không?
Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Việc từ chối phải được thực hiện trước khi phân chia di sản và không được thực hiện để trốn tránh nghĩa vụ tài sản đối với người khác.
Quyền thừa kế tài sản không có di chúc giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của gia đình khi không có di chúc. Để được hỗ trợ chi tiết và giải quyết thủ tục nhanh chóng, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng ngay hôm nay.
Để lại một bình luận