ACC ĐÀ NẴNG

Phiên điều trần là thủ tục quan trọng trong quá trình giải quyết các vụ việc pháp lý tại Việt Nam, giúp các bên liên quan trình bày ý kiến, chứng cứ trước cơ quan có thẩm quyền. Hiểu rõ về thủ tục này hỗ trợ cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền lợi hợp pháp hiệu quả. Cùng ACC Đà Nẵng tìm hiểu chi tiết về chủ đề này.

1. Phiên điều trần là gì? Tìm hiểu chi tiết

Phiên điều trần là hoạt động tố tụng được quy định trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025). Đây là buổi làm việc chính thức do tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền chủ trì, nhằm làm rõ các tình tiết của vụ việc, lắng nghe ý kiến của các bên và xem xét chứng cứ.

Trong tố tụng dân sự, phiên điều trần thường diễn ra tại phiên tòa sơ thẩm hoặc phúc thẩm để các đương sự tranh luận về quyền và nghĩa vụ. Trong tố tụng hình sự, phiên điều trần tập trung vào việc thẩm vấn bị can, bị cáo và người liên quan để xác định tội phạm.

Còn theo Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025), phiên điều trần có thể xuất hiện trong thủ tục xử phạt vi phạm hành chính khi cần làm rõ hành vi vi phạm. Thủ tục này đảm bảo tính công khai, minh bạch và dân chủ trong quá trình giải quyết vụ việc.

2. Vai trò của phiên điều trần trong tố tụng

Phiên điều trần đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm quyền tố tụng của các bên tham gia. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, phiên điều trần tạo điều kiện để đương sự trình bày yêu cầu, phản đối và đưa ra chứng cứ trực tiếp trước hội đồng xét xử. Điều này giúp tòa án đánh giá toàn diện vụ việc, tránh sai sót trong việc áp dụng pháp luật.

Trong Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, phiên điều trần hỗ trợ việc xác định sự thật khách quan của vụ án thông qua việc thẩm vấn và tranh luận công khai. Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025), phiên điều trần góp phần làm rõ mức độ vi phạm, từ đó quyết định hình thức xử phạt phù hợp. Vai trò này còn thể hiện ở việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đồng thời nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

3. Quy định về phiên điều trần theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015

Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định chi tiết về trình tự, thủ tục tổ chức phiên điều trần tại các chương liên quan đến xét xử. Phiên điều trần phải được tiến hành công khai trừ trường hợp cần giữ bí mật theo quy định của pháp luật. Hội đồng xét xử gồm thẩm phán và hội thẩm nhân dân, chịu trách nhiệm điều hành buổi làm việc, lắng nghe ý kiến của nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan.

Các bên có quyền đưa ra chứng cứ, yêu cầu triệu tập người làm chứng và thực hiện tranh luận. Thời gian chuẩn bị phiên điều trần được tính từ khi thụ lý vụ án đến khi mở phiên tòa, thường không quá thời hạn luật định. Việc tuân thủ các quy định này giúp phiên điều trần diễn ra đúng pháp luật, bảo đảm quyền lợi của các đương sự.

Xem thêm tại đây: Tìm hiểu phiên điều trần trong tố tụng cạnh tranh chi tiết

4. Phiên điều trần trong tố tụng hình sự và xử lý vi phạm hành chính

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định phiên điều trần là phần quan trọng của phiên tòa hình sự, bao gồm thủ tục khai mạc, thẩm vấn, tranh luận và nghị án. Tại phiên điều trần, kiểm sát viên trình bày luận tội, bị cáo và luật sư bào chữa có quyền tranh luận để làm rõ tội danh hoặc chứng minh vô tội.

Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025) cho phép tổ chức phiên điều trần khi người vi phạm yêu cầu giải trình trực tiếp trước người có thẩm quyền xử phạt. Trong trường hợp này, phiên điều trần tập trung vào việc xác định hành vi, mức độ thiệt hại và các tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng. Sự khác biệt giữa các loại phiên điều trần nằm ở tính chất vụ việc và cơ quan chủ trì, nhưng đều hướng đến mục tiêu làm rõ sự thật và áp dụng pháp luật chính xác.

5. Câu hỏi thường gặp

Phiên điều trần có bắt buộc phải có luật sư không?

Trả lời: Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, các bên có quyền mời luật sư tham gia phiên điều trần để bảo vệ quyền lợi. Tuy nhiên, luật không bắt buộc phải có luật sư trừ một số trường hợp đặc biệt như bị can bị tạm giam. Việc tham gia của luật sư giúp quá trình tranh luận diễn ra hiệu quả hơn.

Phiên điều trần có được ghi âm ghi hình không?

Trả lời: Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025) và các bộ luật tố tụng cho phép ghi âm, ghi hình phiên điều trần nếu được sự đồng ý của chủ tọa hoặc theo quy định cụ thể. Mục đích là để lưu trữ hồ sơ và làm căn cứ giải quyết khiếu nại sau này.

Ai có quyền yêu cầu tổ chức phiên điều trần?

Trả lời: Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, đương sự có quyền đề nghị tòa án tổ chức phiên điều trần để làm rõ vấn đề. Trong tố tụng hình sự, viện kiểm sát hoặc bị cáo cũng có thể đề xuất. Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025) cho phép người bị xử phạt yêu cầu giải trình trực tiếp tại phiên điều trần.

Phiên điều trần là thủ tục pháp lý thiết yếu giúp giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện thủ tục liên quan, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng ngay hôm nay.