Phân chia tài sản khi không có di chúc là vấn đề pháp lý quan trọng mà nhiều gia đình gặp phải khi người để lại di sản qua đời mà không lập di chúc. Thủ tục này giúp xác định rõ quyền lợi của những người thừa kế theo đúng quy định pháp luật, tránh tranh chấp không đáng có. Việc thực hiện đúng quy trình còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan và duy trì sự ổn định trong quan hệ gia đình. ACC Đà Nẵng cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên sâu để hỗ trợ khách hàng giải quyết vấn đề này hiệu quả.
1. Cách phân chia tài sản khi không có di chúc
Khi không có di chúc, tài sản của người mất được phân chia theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 về thừa kế theo pháp luật. Việc phân chia tài sản khi không có di chúc dựa trên hàng thừa kế và tỷ lệ phần trăm được quy định rõ ràng. Những người thuộc cùng một hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản ngang nhau. Nếu người thuộc hàng trước còn sống hoặc từ chối nhận di sản thì hàng sau mới được hưởng.
Quá trình phân chia tài sản khi không có di chúc thường bắt đầu bằng việc xác định di sản, danh sách người thừa kế và thỏa thuận phân chia. Nếu các bên không thống nhất được, họ có thể yêu cầu Tòa án giải quyết. Việc tuân thủ đúng quy định giúp đảm bảo tính công bằng và giảm thiểu rủi ro pháp lý sau này.
2. Những người được hưởng thừa kế theo pháp luật
Bộ luật Dân sự 2015 quy định ba hàng thừa kế theo thứ tự ưu tiên. Hàng thứ nhất bao gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người để lại di sản. Những người này được hưởng di sản trước tiên và chia đều cho nhau.
Hàng thứ hai gồm ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người để lại di sản. Hàng này chỉ được hưởng khi không còn ai thuộc hàng thứ nhất. Hàng thứ ba bao gồm cụ nội, cụ ngoại, bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, cháu ruột của người để lại di sản.
Mỗi hàng thừa kế chỉ được hưởng khi hàng trước không còn hoặc từ chối nhận di sản. Con riêng và con nuôi được đối xử bình đẳng như con ruột theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Xem thêm: Hủy di chúc trong trường hợp nào?
3. Trình tự thực hiện phân chia tài sản
Bước 1: Xác định di sản và người thừa kế
Các bên cần thu thập giấy tờ chứng minh tài sản của người mất như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sổ tiết kiệm, giấy đăng ký xe. Đồng thời lập danh sách đầy đủ những người thuộc hàng thừa kế theo Bộ luật Dân sự 2015. Bước này thường mất từ hai đến bốn tuần tùy thuộc vào tính chất di sản.
Bước 2: Họp gia đình để thỏa thuận phân chia
Các người thừa kế tổ chức họp và lập biên bản thỏa thuận phân chia di sản. Biên bản cần ghi rõ tỷ lệ phần trăm, tài sản cụ thể mà mỗi người nhận. Thỏa thuận này phải có chữ ký của tất cả người thừa kế có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
Bước 3: Công chứng hoặc chứng thực văn bản thỏa thuận
Văn bản thỏa thuận phân chia di sản được mang đến văn phòng công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã để công chứng, chứng thực. Sau khi hoàn tất bước này, các bên có thể thực hiện thủ tục sang tên tài sản tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Bước 4: Giải quyết tranh chấp tại Tòa án nếu không thống nhất
Nếu các bên không đạt được thỏa thuận, một hoặc nhiều người thừa kế có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền. Tòa án sẽ căn cứ vào Bộ luật Dân sự 2015 để phân chia di sản theo đúng hàng thừa kế và tỷ lệ pháp luật quy định.
Xem thêm: Mẫu di chúc thừa kế sổ tiết kiệm theo quy định
4. Câu hỏi thường gặp
Thời hạn yêu cầu phân chia tài sản khi không có di chúc là bao lâu?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản là ba mươi năm đối với bất động sản và mười năm đối với động sản kể từ thời điểm mở thừa kế. Sau thời hạn này, di sản được xác định thuộc về người đang quản lý.
Người thừa kế có thể từ chối nhận di sản không?
Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Việc từ chối phải được thực hiện trước khi phân chia di sản và không được thực hiện nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản đối với người khác.
Di sản gồm những loại tài sản nào khi phân chia tài sản khi không có di chúc?
Di sản bao gồm tài sản riêng của người mất, phần tài sản của người mất trong tài sản chung với người khác, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và các quyền tài sản khác theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Phân chia tài sản khi không có di chúc đòi hỏi sự hiểu biết chính xác về pháp luật để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ giải quyết nhanh chóng.
Để lại một bình luận