Ly hôn và hủy kết hôn trái pháp luật là hai thủ tục pháp lý quan trọng giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ hôn nhân. Việc phân biệt rõ ràng giữa hai khái niệm này giúp cá nhân lựa chọn phương án phù hợp khi gặp vấn đề về kết hôn không đúng quy định hoặc muốn chấm dứt hôn nhân. Cùng ACC Đà Nẵng tìm hiểu chi tiết để áp dụng đúng pháp luật.
1. Phân biệt ly hôn và hủy kết hôn trái pháp luật
Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ hôn nhân hợp pháp theo yêu cầu của một hoặc cả hai bên vợ chồng khi hôn nhân không thể tiếp tục. Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014, ly hôn chỉ áp dụng đối với những cuộc hôn nhân đã được đăng ký hợp lệ và đang tồn tại trên thực tế. Thủ tục ly hôn do Tòa án giải quyết, có thể là ly hôn thuận tình hoặc ly hôn theo yêu cầu của một bên. Kết quả của ly hôn là chấm dứt quan hệ vợ chồng từ thời điểm bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật.
Ngược lại, hủy kết hôn trái pháp luật áp dụng khi cuộc hôn nhân vi phạm các điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật ngay từ đầu. Hôn nhân này bị coi là không hợp pháp và bị hủy bỏ theo yêu cầu của cá nhân, tổ chức có quyền yêu cầu. Việc hủy kết hôn trái pháp luật nhằm khôi phục tình trạng pháp lý ban đầu, coi như cuộc hôn nhân chưa từng tồn tại. Sự khác biệt cơ bản nằm ở tính chất: ly hôn chấm dứt hôn nhân hợp pháp, còn hủy kết hôn trái pháp luật xóa bỏ hôn nhân không hợp pháp.
2. Các trường hợp kết hôn trái pháp luật theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014
Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định rõ các trường hợp kết hôn bị coi là trái pháp luật. Thứ nhất là kết hôn giữa những người cùng dòng máu trực hệ hoặc giữa những người có họ trong phạm vi ba đời. Thứ hai là kết hôn giữa cha mẹ nuôi với con nuôi hoặc giữa những người đã từng là cha mẹ nuôi với con nuôi. Thứ ba là người đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn với người khác. Thứ tư là kết hôn giữa những người cùng giới tính. Thứ năm là trường hợp một bên bị ép buộc, lừa dối hoặc một bên không có năng lực hành vi dân sự.
Ngoài ra, kết hôn khi chưa đủ tuổi theo quy định hoặc không tuân thủ nguyên tắc tự nguyện cũng bị coi là trái pháp luật. Những trường hợp này đều có thể bị yêu cầu hủy theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Việc xác định đúng trường hợp giúp cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp xử lý phù hợp.
Xem thêm: Hướng dẫn thủ tục ly hôn đơn phương
3. Hậu quả pháp lý khi thực hiện ly hôn và hủy kết hôn trái pháp luật
Khi ly hôn, quan hệ vợ chồng chấm dứt nhưng các quyền và nghĩa vụ đối với con cái vẫn được duy trì. Cha mẹ có trách nhiệm cấp dưỡng và chăm sóc con theo thỏa thuận hoặc quyết định của Tòa án. Tài sản chung được chia theo nguyên tắc thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật nếu không thỏa thuận được. Quan hệ nhân thân giữa các bên cũng chấm dứt kể từ thời điểm ly hôn có hiệu lực.
Đối với hủy kết hôn trái pháp luật, hôn nhân bị coi là không tồn tại từ đầu. Các bên không được coi là vợ chồng và không phát sinh quyền thừa kế giữa hai bên. Con cái sinh ra vẫn được coi là con chung và được bảo vệ quyền lợi. Tài sản được giải quyết theo nguyên tắc chia theo công sức đóng góp của mỗi bên. Người có lỗi trong việc kết hôn trái pháp luật có thể phải bồi thường thiệt hại cho bên kia nếu có yêu cầu.
Xem thêm: Theo quy định ly thân bao lâu thì được đơn phương ly hôn?
4. Câu hỏi thường gặp
Ly hôn và hủy kết hôn trái pháp luật khác nhau ở điểm nào cơ bản nhất?
Ly hôn áp dụng cho hôn nhân hợp pháp và chấm dứt quan hệ từ thời điểm quyết định có hiệu lực, trong khi hủy kết hôn trái pháp luật áp dụng cho hôn nhân vi phạm điều kiện kết hôn ngay từ đầu và coi như hôn nhân không tồn tại.
Ai có quyền yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014?
Cá nhân bị xâm phạm quyền lợi, cha mẹ hoặc người giám hộ của người kết hôn trái pháp luật, và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đều có quyền yêu cầu Tòa án hủy kết hôn.
Hậu quả về tài sản khi hủy kết hôn trái pháp luật được giải quyết như thế nào?
Tài sản được chia theo công sức đóng góp của mỗi bên, ưu tiên bảo vệ quyền lợi của bên ngay tình và con cái nếu có. Bên có lỗi có thể phải bồi thường thiệt hại.
Ly hôn và hủy kết hôn trái pháp luật cần được thực hiện đúng quy định để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên. Liên hệ ACC Đà Nẵng để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thủ tục nhanh chóng.
Để lại một bình luận