Hợp đồng thuê khoán có phải đóng bảo hiểm không? Đây là câu hỏi mà nhiều cá nhân và doanh nghiệp đặt ra khi giao kết các hợp đồng này. Việc hiểu rõ quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội (BHXH) liên quan đến hợp đồng thuê khoán không chỉ giúp đảm bảo quyền lợi cho người lao động mà còn tránh được các rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp. Cùng ACC Đà Nẵng khám phá vấn đề này qua nội dung dưới đây.
1. Hợp đồng thuê khoán là gì?
Hợp đồng thuê khoán là một hình thức giao dịch dân sự phổ biến tại Việt Nam, được quy định rõ ràng trong Bộ luật Dân sự 2015. Để hiểu rõ hơn về việc hợp đồng thuê khoán có phải đóng BHXH hay không, trước tiên cần làm rõ khái niệm và bản chất của loại hợp đồng này.
Theo Điều 483 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng thuê khoán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, trong đó bên cho thuê khoán giao tài sản cho bên thuê khoán để khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản đó, và bên thuê khoán có nghĩa vụ trả tiền thuê. Đối tượng của hợp đồng thuê khoán có thể là đất đai, rừng, mặt nước chưa khai thác, gia súc, cơ sở sản xuất, hoặc các tư liệu sản xuất khác kèm trang thiết bị cần thiết. Hợp đồng này thường được sử dụng trong các lĩnh vực như nông nghiệp, lâm nghiệp, hoặc kinh doanh, với mục đích khai thác tài sản để tạo ra lợi nhuận.
Hợp đồng thuê khoán công việc, hay còn gọi là hợp đồng khoán việc, là một dạng hợp đồng dân sự khác, trong đó bên nhận khoán cam kết hoàn thành một công việc nhất định theo yêu cầu của bên giao khoán, và nhận thù lao khi công việc hoàn thành. Loại hợp đồng này thường mang tính ngắn hạn, không ổn định, và không chịu sự quản lý, giám sát chặt chẽ như hợp đồng lao động. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, hợp đồng thuê khoán có thể bị xác định là hợp đồng lao động nếu có các đặc điểm như trả lương định kỳ, có sự quản lý, giám sát từ phía người sử dụng lao động.
Việc phân biệt hợp đồng thuê khoán dân sự và hợp đồng lao động là yếu tố quan trọng để xác định nghĩa vụ đóng BHXH, vì các quy định về BHXH chỉ áp dụng cho những trường hợp được coi là quan hệ lao động. Chúng ta sẽ phân tích chi tiết hơn ở các phần tiếp theo.
2. Hợp đồng thuê khoán có phải đóng bảo hiểm không?
Hợp đồng thuê khoán có phải đóng bảo hiểm không? Đây là vấn đề cốt lõi mà bài viết muốn làm rõ, dựa trên các quy định pháp luật hiện hành, đặc biệt là Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025). Phần này sẽ phân tích các trường hợp cụ thể để xác định nghĩa vụ đóng BHXH đối với hợp đồng thuê khoán.
Theo Khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc bao gồm những người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên. Điều này đặt ra câu hỏi liệu hợp đồng thuê khoán có được coi là hợp đồng lao động hay không.
Nếu hợp đồng thuê khoán mang bản chất là hợp đồng lao động, tức là có nội dung về việc làm có trả công, tiền lương, và có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên, thì người lao động ký hợp đồng này phải tham gia BHXH bắt buộc. Ví dụ, nếu một công ty thuê một cá nhân thực hiện công việc lắp đặt hệ thống điều hòa trong 12 tháng, với mức lương cố định hàng tháng và có sự giám sát từ công ty, hợp đồng này có thể được xem là hợp đồng lao động, bất kể tên gọi là “hợp đồng thuê khoán”. Trong trường hợp này, công ty có trách nhiệm đóng BHXH cho người lao động theo quy định tại Điều 86 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Ngược lại, nếu hợp đồng thuê khoán là hợp đồng dân sự thuần túy, không có các yếu tố như trả lương định kỳ, sự quản lý hay giám sát từ phía bên giao khoán, thì hợp đồng này không thuộc đối tượng phải đóng BHXH bắt buộc. Ví dụ, một cá nhân thuê một nhóm thợ xây dựng để hoàn thành một công trình trong thời hạn 3 tháng, với thù lao trả một lần khi hoàn thành, và nhóm thợ tự chủ trong công việc, thì hợp đồng này không yêu cầu đóng BHXH.
Từ ngày 01/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mở rộng phạm vi áp dụng, yêu cầu các hợp đồng có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả khi được gọi bằng tên khác nhưng có nội dung thể hiện quan hệ lao động, phải tham gia BHXH bắt buộc. Điều này nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động và tăng cường tính minh bạch trong các quan hệ lao động.
3. Quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội liên quan đến hợp đồng thuê khoán
Để hiểu rõ hơn về nghĩa vụ đóng BHXH đối với hợp đồng thuê khoán, cần xem xét các quy định pháp luật hiện hành và những thay đổi sắp tới. Phần này sẽ trình bày các căn cứ pháp lý và cách áp dụng cụ thể.
Theo Điều 13 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên. Nếu hợp đồng thuê khoán có các đặc điểm như trả lương định kỳ, có sự quản lý, giám sát từ phía người sử dụng lao động, thì hợp đồng này sẽ được coi là hợp đồng lao động, bất kể tên gọi. Trong trường hợp này, người sử dụng lao động phải đóng BHXH cho người lao động theo Khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, quy định rõ hơn về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Theo Khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người làm việc theo hợp đồng có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả các hợp đồng có tên gọi khác nhưng thể hiện quan hệ lao động, đều thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Điều này có nghĩa là từ ngày 01/7/2025, nhiều hợp đồng thuê khoán công việc có thời hạn từ 1 tháng trở lên sẽ phải đóng BHXH nếu có yếu tố quản lý, giám sát.
Đối với hợp đồng thuê khoán tài sản, như thuê đất đai, rừng, hoặc cơ sở sản xuất theo Điều 483 Bộ luật Dân sự 2015, do không có yếu tố quan hệ lao động, nên không thuộc đối tượng phải đóng BHXH. Tuy nhiên, nếu trong quá trình thực hiện hợp đồng thuê khoán tài sản, các bên ký thêm hợp đồng lao động để thực hiện công việc cụ thể, thì hợp đồng lao động đó sẽ phải tuân thủ quy định về BHXH.
Việc không đóng BHXH bắt buộc cho người lao động thuộc đối tượng tham gia có thể dẫn đến xử phạt theo Điều 122 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Mức phạt có thể từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng BHXH, tối đa không quá 75 triệu đồng cho mỗi hành vi vi phạm.
4. Câu hỏi thường gặp
Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp liên quan đến vấn đề hợp đồng thuê khoán có phải đóng bảo hiểm không, kèm câu trả lời chi tiết để làm rõ các thắc mắc phổ biến.
Hợp đồng thuê khoán công việc ngắn hạn dưới 1 tháng có phải đóng BHXH không?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, hợp đồng lao động có thời hạn dưới 1 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Do đó, nếu hợp đồng thuê khoán công việc ngắn hạn dưới 1 tháng và không mang tính chất lao động (không có quản lý, giám sát), thì không cần đóng BHXH.
Làm thế nào để phân biệt hợp đồng thuê khoán dân sự và hợp đồng lao động?
Để phân biệt, cần xem xét các yếu tố như tính chất công việc, sự quản lý, giám sát, và hình thức trả thù lao. Hợp đồng lao động thường có sự điều hành, giám sát chặt chẽ từ người sử dụng lao động và trả lương định kỳ, trong khi hợp đồng thuê khoán dân sự cho phép bên nhận khoán tự chủ hoàn thành công việc và nhận thù lao khi hoàn thành. Điều 13 Bộ luật Lao động 2019 là căn cứ quan trọng để xác định.
Doanh nghiệp không đóng BHXH cho người lao động theo hợp đồng thuê khoán có bị phạt không?
Nếu hợp đồng thuê khoán được xác định là hợp đồng lao động theo Điều 13 Bộ luật Lao động 2019, mà doanh nghiệp không đóng BHXH, thì sẽ bị xử phạt theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Mức phạt có thể lên đến 75 triệu đồng cho mỗi hành vi vi phạm, và doanh nghiệp có thể bị truy thu toàn bộ số tiền BHXH chưa đóng.
>>> Xem thêm tại đây: Mẫu hợp đồng thuê khoán chuyên môn với cá nhân mới nhất
Hợp đồng thuê khoán có phải đóng bảo hiểm không? Câu trả lời phụ thuộc vào bản chất của hợp đồng, liệu đó là hợp đồng lao động hay hợp đồng dân sự. Việc xác định đúng loại hợp đồng và tuân thủ nghĩa vụ đóng BHXH là vô cùng quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người lao động và tránh rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp. Nếu bạn còn thắc mắc hoặc cần tư vấn chi tiết hơn về vấn đề này, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng để được hỗ trợ nhanh chóng và chính xác.
Để lại một bình luận