Hợp đồng lao động bằng miệng là hình thức giao kết phổ biến trong nhiều quan hệ lao động thực tế, đặc biệt tại các doanh nghiệp nhỏ hoặc công việc ngắn hạn. Việc hiểu rõ giá trị pháp lý của hình thức này giúp người lao động và người sử dụng lao động tránh được những rủi ro không đáng có khi phát sinh tranh chấp. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết vấn đề này cùng ACC Đà Nẵng.
1. Đặc điểm của hợp đồng lao động bằng miệng
Hợp đồng lao động bằng miệng là hình thức giao kết mà các bên thỏa thuận về công việc, tiền lương, thời gian làm việc và các điều kiện liên quan bằng lời nói thay vì lập thành văn bản. Theo Điều 14 Bộ luật Lao động 2019, hình thức này chỉ được áp dụng đối với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng, trừ một số trường hợp pháp luật yêu cầu phải lập thành văn bản.
Dù không có văn bản, các bên vẫn phải thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ theo thỏa thuận và quy định của pháp luật lao động. Người sử dụng lao động vẫn phải bảo đảm tiền lương, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và các điều kiện an toàn cho người lao động.
Do không có văn bản làm căn cứ, hợp đồng lao động bằng miệng có thể gây khó khăn trong việc chứng minh nội dung thỏa thuận khi phát sinh tranh chấp. Vì vậy, các bên nên lưu giữ tin nhắn, bảng chấm công, chứng từ trả lương hoặc các tài liệu khác để chứng minh quá trình làm việc và thỏa thuận giữa hai bên.
2. Hợp đồng lao động bằng miệng có giá trị pháp lý hay không?
Hợp đồng lao động bằng miệng có giá trị pháp lý nếu được giao kết đúng điều kiện mà pháp luật cho phép. Theo Điều 14 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng có thể được giao kết bằng lời nói, trừ các trường hợp pháp luật yêu cầu phải lập thành văn bản.
Khi đó, dù không có văn bản, người lao động vẫn được hưởng các quyền lợi theo quy định pháp luật. Người sử dụng lao động cũng phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về tiền lương, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và điều kiện làm việc.
Tuy nhiên, hình thức này tiềm ẩn rủi ro chứng minh khi có tranh chấp. Các bên nên lưu giữ những chứng cứ liên quan như tin nhắn, bảng chấm công, sao kê tiền lương hoặc thông tin trao đổi về công việc để xác định quan hệ lao động thực tế.
Xem thêm: Mẫu hợp đồng lao động cộng tác viên
3. Ưu điểm và rủi ro khi sử dụng hợp đồng lao động bằng miệng
Hợp đồng lao động bằng miệng có ưu điểm là thủ tục đơn giản, nhanh chóng và phù hợp với một số công việc có thời hạn ngắn. Người sử dụng lao động có thể nhanh chóng tuyển nhân sự, trong khi người lao động dễ dàng thỏa thuận về công việc và tiền lương.
Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất là khó xác định chính xác nội dung đã thỏa thuận. Khi phát sinh tranh chấp về tiền lương, thời gian làm việc hoặc điều kiện chấm dứt hợp đồng, một bên có thể gặp khó khăn trong việc đưa ra chứng cứ.
Ngoài ra, hình thức này chỉ được áp dụng trong phạm vi pháp luật cho phép. Nếu các bên sử dụng hợp đồng bằng miệng cho công việc có thời hạn từ 01 tháng trở lên thì có thể phát sinh vi phạm về hình thức giao kết hợp đồng và các nghĩa vụ liên quan.
Xem thêm: Mẫu hợp đồng khoán việc mới nhất hiện nay
4. Cách bảo vệ quyền lợi khi giao kết hợp đồng lao động bằng miệng
Khi giao kết hợp đồng lao động bằng miệng, người lao động nên chủ động lưu giữ các tài liệu thể hiện quá trình làm việc như tin nhắn trao đổi công việc, bảng chấm công, phiếu lương, sao kê tiền lương hoặc thông tin phân công công việc.
Người sử dụng lao động cũng nên xác nhận rõ các nội dung đã thỏa thuận để hạn chế tranh chấp. Trường hợp công việc có thời hạn từ 01 tháng trở lên, các bên cần giao kết hợp đồng bằng văn bản theo đúng quy định.
Nếu phát sinh tranh chấp, những chứng cứ về quá trình làm việc và thỏa thuận giữa các bên có thể được sử dụng để xác định quan hệ lao động và quyền, nghĩa vụ tương ứng.
5. Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng lao động bằng miệng có được đóng bảo hiểm xã hội không?
Trả lời: Hợp đồng lao động bằng miệng chỉ được áp dụng đối với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng nên thông thường không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Trường hợp người lao động không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm bắt buộc, người sử dụng lao động phải trả thêm cùng kỳ trả lương một khoản tiền tương đương với mức đóng bảo hiểm của người sử dụng lao động theo khoản 3 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019. Nếu quan hệ lao động thực tế kéo dài từ đủ 01 tháng trở lên, dù ban đầu giao kết bằng miệng không đúng quy định, doanh nghiệp có thể phải thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm theo quy định.
Hợp đồng lao động bằng miệng có thể chấm dứt trước hạn không?
Trả lời: Các bên có thể chấm dứt hợp đồng lao động bằng miệng theo thỏa thuận hoặc theo các trường hợp được pháp luật quy định. Trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng, bên thực hiện phải tuân thủ điều kiện và thời hạn báo trước tương ứng theo Bộ luật Lao động 2019. Nếu chấm dứt trái pháp luật, bên vi phạm có thể phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường theo quy định.
Người lao động có được yêu cầu chuyển sang hợp đồng bằng văn bản không?
Trả lời: Người lao động có thể đề nghị người sử dụng lao động lập hợp đồng bằng văn bản để xác nhận rõ công việc, tiền lương, thời gian làm việc và các quyền lợi liên quan. Đặc biệt, nếu thời hạn làm việc từ 01 tháng trở lên thì các bên phải giao kết hợp đồng bằng văn bản theo quy định, thay vì tiếp tục sử dụng hình thức thỏa thuận bằng miệng.
Hợp đồng lao động bằng miệng mang lại sự tiện lợi nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nếu không được quản lý đúng cách. Để đảm bảo quyền lợi tối đa, các bên nên ưu tiên chuyển sang hình thức văn bản khi có thể. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về vấn đề này, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng để được hỗ trợ kịp thời.
Để lại một bình luận