Hiệu lực hợp đồng dân sự đóng vai trò then chốt trong việc xác định quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia giao dịch dân sự. Việc nắm rõ thời điểm hợp đồng bắt đầu có giá trị pháp lý giúp các cá nhân, tổ chức tránh được rủi ro tranh chấp không đáng có. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết vấn đề này cùng ACC Đà Nẵng.
1. Thời điểm có hiệu lực hợp đồng dân sự là khi nào?
Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, sửa đổi 2025, hợp đồng dân sự được xác lập khi các bên đạt được sự thỏa thuận về nội dung chủ yếu của hợp đồng. Thời điểm có hiệu lực hợp đồng dân sự thường trùng với thời điểm hợp đồng được xác lập, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định cụ thể về thời điểm khác.
Tuy nhiên, một số loại hợp đồng như hợp đồng tặng cho bất động sản hoặc hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cần phải thực hiện thủ tục đăng ký hoặc công chứng thì mới phát sinh hiệu lực. Nếu hợp đồng được giao kết qua phương tiện điện tử, thời điểm nhận được thông báo chấp nhận đề nghị giao kết cũng được coi là thời điểm hợp đồng có hiệu lực theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, sửa đổi 2025.
2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu lực hợp đồng dân sự
Nhiều yếu tố có thể tác động trực tiếp đến việc hiệu lực hợp đồng dân sự có phát sinh hay không. Thứ nhất là năng lực pháp luật dân sự của các bên tham gia. Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự hoặc người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự sẽ không thể tự mình giao kết hợp đồng có hiệu lực.
Thứ hai là sự tự nguyện của các bên. Hợp đồng bị ký kết do bị lừa dối, bị đe dọa hoặc do nhầm lẫn nghiêm trọng có thể bị tuyên bố vô hiệu. Thứ ba là nội dung hợp đồng phải phù hợp với quy định của pháp luật và đạo đức xã hội. Những thỏa thuận vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức sẽ không được công nhận.
Ngoài ra, hình thức hợp đồng cũng là yếu tố quan trọng. Một số hợp đồng bắt buộc phải lập thành văn bản, có công chứng hoặc đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì mới đủ điều kiện phát sinh hiệu lực. Các yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng trước khi thực hiện giao dịch để đảm bảo hiệu lực hợp đồng dân sự được duy trì ổn định.
Xem thêm: Hợp đồng dân sự có cần công chứng không? Chi tiết
3. Hậu quả khi hợp đồng dân sự không có hiệu lực
Khi hiệu lực hợp đồng dân sự không phát sinh, các bên sẽ không phải thực hiện các quyền và nghĩa vụ đã thỏa thuận. Hợp đồng vô hiệu từ thời điểm giao kết, nghĩa là mọi hành vi thực hiện theo hợp đồng đều không có giá trị pháp lý. Các bên có nghĩa vụ hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, khôi phục lại tình trạng ban đầu.
Nếu không thể hoàn trả bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền tương ứng với giá trị tại thời điểm hoàn trả. Trường hợp bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường. Việc hợp đồng bị vô hiệu còn có thể dẫn đến tranh chấp kéo dài tại Tòa án, làm mất thời gian và chi phí của các bên.
Xem thêm: Mức phạt vi phạm hợp đồng dân sự
4. Cách đảm bảo hiệu lực hợp đồng dân sự
Để hiệu lực hợp đồng dân sự được bảo đảm, các bên nên thực hiện một số biện pháp cụ thể. Trước tiên, cần xác định rõ đối tượng của hợp đồng và kiểm tra năng lực hành vi dân sự của bên kia. Thứ hai, nội dung hợp đồng phải được soạn thảo rõ ràng, chi tiết, tránh các điều khoản mơ hồ có thể dẫn đến tranh chấp sau này.
Thứ ba, tuân thủ đúng quy định về hình thức hợp đồng, đặc biệt là những loại hợp đồng phải công chứng hoặc đăng ký. Các bên cũng nên thỏa thuận rõ về thời điểm hợp đồng có hiệu lực trong nội dung văn bản để tránh nhầm lẫn.
Ngoài ra, việc lưu giữ chứng từ, biên bản giao kết và các tài liệu liên quan là cần thiết để chứng minh sự tồn tại và hiệu lực của hợp đồng khi có tranh chấp xảy ra. Những biện pháp này giúp giao dịch diễn ra an toàn và minh bạch hơn.
5. Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng dân sự có hiệu lực từ khi nào nếu các bên thỏa thuận khác?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, sửa đổi 2025, nếu các bên có thỏa thuận về thời điểm hợp đồng có hiệu lực khác với thời điểm xác lập thì thỏa thuận đó được tôn trọng, miễn là không trái quy định pháp luật.
Hợp đồng điện tử có được công nhận hiệu lực không?
Bộ luật Dân sự 2015, sửa đổi 2025 quy định hợp đồng được giao kết qua phương tiện điện tử có giá trị pháp lý như hợp đồng truyền thống. Thời điểm nhận được thông báo chấp nhận đề nghị giao kết được coi là thời điểm hợp đồng có hiệu lực.
Hợp đồng bị vô hiệu một phần thì phần còn lại có hiệu lực không?
Nếu phần vô hiệu không ảnh hưởng đến nội dung còn lại của hợp đồng thì phần còn lại vẫn có hiệu lực. Tuy nhiên, nếu các bên không thể thực hiện được phần còn lại do phần vô hiệu, toàn bộ hợp đồng có thể bị coi là vô hiệu.
Việc xác định đúng thời điểm có hiệu lực hợp đồng dân sự là cơ sở quan trọng để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên và hạn chế những tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện giao dịch. Hãy liên hệ ACC Đà Nẵng để được đội ngũ chuyên viên hỗ trợ nhanh chóng và chính xác.
Để lại một bình luận