Di chúc miệng được coi là hợp pháp khi nào là vấn đề pháp lý quan trọng mà nhiều người cần nắm rõ khi lập di chúc trong tình huống khẩn cấp. Việc hiểu đúng điều kiện giúp di chúc có hiệu lực thi hành và tránh tranh chấp sau này. Thủ tục này đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các quy định để bảo vệ quyền lợi của người để lại di sản cũng như người thừa kế. Cùng ACC Đà Nẵng tìm hiểu chi tiết.
1. Di chúc miệng là gì và vai trò trong thừa kế
Di chúc miệng là hình thức di chúc được lập bằng lời nói khi người để lại di sản không thể lập di chúc bằng văn bản. Theo Bộ luật Dân sự 2015, hình thức này chỉ được áp dụng trong trường hợp đặc biệt và phải đáp ứng nhiều điều kiện nghiêm ngặt.
Di chúc miệng giúp người đang ở tình trạng nguy kịch vẫn có thể định đoạt tài sản của mình trước khi mất. Tuy nhiên, giá trị pháp lý của di chúc miệng thấp hơn so với di chúc văn bản nên cần được thực hiện đúng quy định để có hiệu lực. Việc sử dụng di chúc miệng thường xảy ra khi người lập di chúc gặp tai nạn đột ngột hoặc bệnh nặng không thể viết được.
2. Trường hợp di chúc miệng được coi là hợp pháp khi nào?
Di chúc miệng được coi là hợp pháp khi nào khi người lập di chúc đang ở tình trạng nguy hiểm đến tính mạng và không thể lập di chúc văn bản. Theo Bộ luật Dân sự 2015, trường hợp này bao gồm khi người để lại di sản bị tai nạn, bệnh nặng hoặc gặp thiên tai khiến họ không thể viết hoặc ký tên. Di chúc miệng phải được lập trước mặt ít nhất hai người làm chứng và những người này phải ghi chép lại nội dung di chúc ngay sau đó.
Nội dung di chúc miệng cần thể hiện rõ ý chí của người lập về việc phân chia tài sản cho ai và theo tỷ lệ nào. Sau khi lập, di chúc miệng chỉ có hiệu lực trong vòng ba tháng kể từ thời điểm người lập di chúc qua đời nếu không có di chúc văn bản thay thế. Nếu sau ba tháng người lập di chúc vẫn còn sống và có thể lập di chúc văn bản thì di chúc miệng sẽ tự động mất hiệu lực. Việc xác định di chúc miệng được coi là hợp pháp khi nào còn phụ thuộc vào việc người làm chứng phải trung thực và không có quyền lợi liên quan đến di sản.
Xem thêm: Làm sổ đỏ đất thừa kế không di chúc như thế nào?
3. Điều kiện để di chúc miệng có hiệu lực theo Bộ luật Dân sự 2015
Để di chúc miệng hợp pháp, người lập phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ tại thời điểm lập di chúc. Nội dung di chúc không được vi phạm pháp luật, đạo đức xã hội và phải thể hiện rõ ý chí tự nguyện của người để lại di sản. Người làm chứng phải là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không phải là người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật.
Di chúc miệng cần được ghi chép lại bằng văn bản và có chữ ký của người làm chứng để làm căn cứ sau này. Nếu không đáp ứng các điều kiện trên thì di chúc miệng sẽ bị coi là vô hiệu. Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ ràng các trường hợp di chúc miệng được coi là hợp pháp khi nào nhằm hạn chế tranh chấp trong gia đình.
Xem thêm: Các trường hợp di chúc vô hiệu một phần theo quy định
4. So sánh di chúc miệng với di chúc văn bản và lưu ý thực tế
Di chúc văn bản thường được ưu tiên hơn vì dễ chứng minh và có thể công chứng theo Luật Công chứng 2024. Di chúc miệng chỉ dùng khi không thể lập di chúc văn bản nên giá trị pháp lý dễ bị thách thức hơn.
Người lập di chúc nên ưu tiên lập di chúc văn bản ngay khi có thể để tránh rủi ro di chúc miệng bị vô hiệu. Trong thực tế, nhiều tranh chấp xảy ra vì người làm chứng không ghi chép kịp thời hoặc nội dung di chúc miệng không rõ ràng. Việc hiểu di chúc miệng được coi là hợp pháp khi nào giúp gia đình chuẩn bị tốt hơn và giảm thiểu rủi ro pháp lý.
5. Câu hỏi thường gặp
Di chúc miệng có cần công chứng không?
Di chúc miệng không cần công chứng theo Luật Công chứng 2024 vì đây là hình thức đặc biệt chỉ áp dụng khi không thể lập di chúc văn bản. Tuy nhiên, nội dung di chúc miệng cần được ghi chép lại và có người làm chứng để đảm bảo tính hợp pháp.
Di chúc miệng có hiệu lực bao lâu sau khi lập?
Di chúc miệng chỉ có hiệu lực trong vòng ba tháng kể từ ngày người lập di chúc qua đời theo Bộ luật Dân sự 2015. Nếu sau ba tháng người lập di chúc vẫn sống và có thể lập di chúc văn bản thì di chúc miệng sẽ mất hiệu lực.
Ai có thể làm chứng cho di chúc miệng?
Người làm chứng phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không phải là người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật và phải ghi chép lại nội dung di chúc ngay sau khi nghe người lập di chúc nói.
Di chúc miệng được coi là hợp pháp khi nào là câu hỏi cần được giải đáp kỹ lưỡng để đảm bảo di chúc có giá trị thi hành. Nếu bạn đang gặp tình huống tương tự và cần hỗ trợ chi tiết, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng để được tư vấn kịp thời và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Để lại một bình luận