ACC ĐÀ NẴNG

Đang bị khởi kiện có xuất cảnh được không là câu hỏi mà nhiều cá nhân đặt ra khi đang đối mặt với các vụ việc dân sự hoặc hành chính. Việc nắm rõ quy định pháp luật về xuất cảnh trong tình huống này không chỉ giúp tránh vi phạm mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, thủ tục xuất nhập cảnh ngày càng được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Cùng ACC Đà Nẵng khám phá những quy định cụ thể để có cái nhìn toàn diện.

1. Người đang bị khởi kiện có xuất cảnh được không?

Khi một cá nhân đang bị khởi kiện theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, việc xuất cảnh không bị cấm đoán một cách tuyệt đối mà phụ thuộc hoàn toàn vào trạng thái xử lý hồ sơ của vụ án. Theo Điều 128 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, Tòa án có quyền áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời tạm hoãn xuất cảnh đối với người bị kiện nếu có căn cứ cho thấy việc xuất cảnh của họ ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc giải quyết vụ án hoặc có dấu hiệu trốn tránh nghĩa vụ tài sản.

Đối chiếu với Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 (sửa đổi, bổ sung 2023) tại Điều 21, bị đơn trong vụ án dân sự thuộc đối tượng có thể bị tạm hoãn xuất cảnh nếu việc giải quyết vụ án có liên quan đến nghĩa vụ của họ đối với Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân khác. Như vậy, nếu Tòa án chưa ban hành Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời về việc tạm hoãn xuất cảnh, người bị khởi kiện vẫn có quyền xuất cảnh bình thường. Quyền tự do di chuyển chỉ bị hạn chế kể từ thời điểm Quyết định tạm hoãn xuất cảnh của Tòa án có hiệu lực pháp luật và được cập nhật lên hệ thống dữ liệu của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.

2. Các quy định pháp lý liên quan đến tạm hoãn xuất cảnh trong vụ kiện

Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 đóng vai trò trung tâm trong việc kiểm soát hành vi của các đương sự nhằm bảo đảm tính khả thi của quá trình xét xử và thi hành án sau này. Điều 128 quy định rõ Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án có thẩm quyền ra lệnh tạm hoãn xuất cảnh khi có đơn yêu cầu hợp pháp của nguyên đơn và xét thấy yêu cầu đó là có căn cứ pháp lý, đặc biệt trong các vụ án tranh chấp tài sản, nợ nần giá trị lớn.

Song song đó, Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam quy định quy trình phối hợp hành chính chặt chẽ. Khi Tòa án ra quyết định tạm hoãn xuất cảnh, văn bản phải được gửi ngay cho Cục Quản lý xuất nhập cảnh (Bộ Công an) để tống đạt bộ lọc trên hệ thống kiểm soát cửa khẩu quốc tế. Nếu không có bất kỳ lệnh hoãn nào từ Tòa án hay cơ quan thi hành án, công dân hoàn toàn được bảo đảm quyền tự do xuất cảnh theo quy định. Do đó, để bảo đảm phương án di chuyển không bị gián đoạn đột ngột tại sân bay, đương sự đang trong quá trình kiện tụng cần chủ động đối soát trạng thái hồ sơ vụ án tại Tòa án.

Xem thêm: Văn bản ủy quyền khởi kiện có bắt buộc công chứng không?

3. Hậu quả pháp lý nếu vi phạm quy định xuất cảnh khi đang bị khởi kiện

Hành vi cố tình tìm cách xuất cảnh trái phép hoặc sử dụng các phương án gian lận để rời khỏi lãnh thổ khi đã có Quyết định tạm hoãn xuất cảnh của Tòa án sẽ dẫn đến những hậu quả pháp lý bất lợi:

• Xử lý vi phạm hành chính: Người vi phạm sẽ bị lực lượng biên phòng cửa khẩu giữ lại và tiến hành lập biên bản xử phạt tiền hành chính nghiêm khắc theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP đối với các hành vi vi phạm quy định về xuất nhập cảnh.
• Bất lợi trong tố tụng: Việc đương sự vắng mặt trái phép hoặc cố tình né tránh sẽ khiến Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt mặc định. Việc thiếu đi quyền bào chữa trực tiếp tại phiên tòa thường dẫn đến các phán quyết hình thành bất lợi cho bị đơn.
• Biện pháp cưỡng chế gia tăng: Để bảo đảm thi hành án, Tòa án hoặc cơ quan thi hành án dân sự có quyền áp dụng các biện pháp khẩn cấp mạnh hơn như phong tỏa tài khoản ngân hàng, kê biên tài sản bảo đảm tại nội địa ngay lập tức.

Xem thêm: Mẫu giấy ủy quyền khởi kiện tranh chấp đất đai

4. Quy trình kiểm tra và giải quyết khi muốn xuất cảnh trong lúc bị khởi kiện

Để xác định đang bị khởi kiện có xuất cảnh được không, cá nhân cần thực hiện các bước kiểm tra một cách có hệ thống, dựa trên quy định của hai văn bản pháp luật chính. Quy trình này giúp tránh những sai lầm không đáng có và đảm bảo quyền lợi được bảo vệ tối đa.

Bước 1: Kiểm tra tình trạng vụ kiện tại tòa án

Đương sự hoặc luật sư đại diện liên hệ trực tiếp với Thư ký, Thẩm phán tòa án nhân dân đang thụ lý vụ án để đối soát xem nguyên đơn có làm đơn yêu cầu và Tòa án đã ban hành Quyết định tạm hoãn xuất cảnh theo Điều 128 Bộ luật Tố tụng Dân sự hay chưa.

Bước 2: Nộp hồ sơ xin cấp phép xuất cảnh nếu cần

Bước 2: Nộp đơn xin hủy bỏ hoặc thay thế biện pháp tạm hoãn: Trường hợp đã bị áp dụng lệnh tạm hoãn nhưng có nhu cầu xuất cảnh khẩn cấp chính đáng (như chữa bệnh, công tác bất khả kháng), đương sự phải làm đơn gửi Tòa án yêu cầu hủy bỏ hoặc tạm hoãn lệnh cấm. Đơn phải đính kèm các chứng cứ pháp lý mạnh và phương án bảo đảm tài chính thay thế (như đặt cọc tiền, tài sản thế chấp hoặc có người bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ tài sản thay).

Bước 3: Thực hiện thủ tục tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh

Trong thời hạn luật định, nếu xét thấy phương án bảo đảm thay thế của bị đơn là khả thi và không ảnh hưởng đến quyền lợi của nguyên đơn, Tòa án sẽ ban hành Quyết định hủy bỏ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh và gửi văn bản sang Cục Quản lý xuất nhập cảnh để giải tỏa dữ liệu trên hệ thống quốc gia.

5. Câu hỏi thường gặp

Đang bị khởi kiện dân sự có bị cấm xuất cảnh vĩnh viễn không?

Không. Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh dân sự chỉ mang tính chất khẩn cấp tạm thời nhằm phục vụ công tác xét xử và bảo đảm thi hành án. Lệnh tạm hoãn sẽ được hủy bỏ ngay khi đương sự hoàn thành xong nghĩa vụ tài sản, vụ án được đình chỉ, hoặc khi bị đơn cung cấp được các phương án bảo đảm tài chính thay thế hợp pháp được Tòa án chấp thuận.

Làm thế nào để biết mình có bị tạm hoãn xuất cảnh khi đang bị khởi kiện?

Bạn có thể kiểm tra trực tiếp bằng cách rà soát thông tin hồ sơ vụ án tại Tòa án đang thụ lý. Ngoài ra, khi thực hiện các thủ tục xin cấp đổi hộ chiếu hoặc quét thông tin tại cửa khẩu quốc tế, dữ liệu bảo mật từ Cục Quản lý xuất nhập cảnh liên thông với Tòa án sẽ thông báo chính xác trạng thái thị thực của công dân.

Nếu xuất cảnh khẩn cấp trong lúc bị khởi kiện thì sao?

Trong trường hợp khẩn cấp như chữa bệnh hoặc công việc quốc tế, bạn có thể nộp đơn xin phép tạm thời đến tòa án theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, kèm chứng cứ. Nếu được chấp thuận, Luật Xuất cảnh sẽ cho phép thực hiện. Tuy nhiên, cần chứng minh lý do không ảnh hưởng đến vụ kiện.

Đang bị khởi kiện có xuất cảnh được không phụ thuộc vào quyết định của tòa án và các quy định pháp luật liên quan, vì vậy việc tìm hiểu kỹ lưỡng là rất cần thiết để tránh rủi ro. Để nhận được tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ pháp lý kịp thời, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng ngay hôm nay. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng đồng hành, giúp bạn giải quyết mọi thắc mắc một cách hiệu quả.