chức năng nhiệm vụ của viện kiểm sát đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa và bảo vệ quyền con người theo quy định của Hiến pháp 2013. Cơ quan này thực hiện quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, góp phần duy trì trật tự pháp luật tại Việt Nam. Hiểu rõ vấn đề này giúp người dân nắm bắt được cơ chế hoạt động của hệ thống tư pháp. Cùng ACC Đà Nẵng tìm hiểu chi tiết.
1. Chức năng nhiệm vụ của Viện kiểm sát
Theo Điều 107 Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân hiện hành được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 14/VBHN-VPQH năm 2026, Viện kiểm sát nhân dân thực hiện hai chức năng cơ bản là thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.
Chức năng thực hành quyền công tố được thực hiện chủ yếu trong tố tụng hình sự, nhằm bảo đảm việc truy cứu trách nhiệm hình sự có căn cứ, đúng pháp luật. Chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp bao gồm kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong điều tra, xét xử, thi hành án và các hoạt động tư pháp khác theo quy định của pháp luật.
Viện kiểm sát nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ pháp luật, quyền con người, quyền công dân, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất.
2. Nhiệm vụ của Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự
Trong tố tụng hình sự, Viện kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án. Tùy từng giai đoạn, Viện kiểm sát có thể thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn như yêu cầu khởi tố, quyết định hoặc phê chuẩn một số quyết định tố tụng, đề ra yêu cầu điều tra, kiểm sát hoạt động điều tra và quyết định việc truy tố theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
Tại phiên tòa, Viện kiểm sát thực hành quyền công tố thông qua việc công bố cáo trạng, luận tội, tranh luận và phát biểu quan điểm về việc giải quyết vụ án. Sau khi bản án, quyết định của Tòa án được ban hành, Viện kiểm sát tiếp tục thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong thi hành án theo thẩm quyền.
Hoạt động này nhằm bảo đảm việc xử lý tội phạm đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật.
3. Chức năng giám sát việc tuân thủ pháp luật của Viện kiểm sát
Viện kiểm sát thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tư pháp, bao gồm tố tụng dân sự, tố tụng hành chính, thi hành án và các lĩnh vực khác theo quy định pháp luật. Trong tố tụng hành chính, Viện kiểm sát kiểm sát vụ án từ khi thụ lý đến khi kết thúc giải quyết, tham gia phiên tòa, phiên họp và thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị theo quy định tại Điều 23 Luật Tố tụng hành chính.
Trong tố tụng dân sự, Viện kiểm sát tham gia các phiên tòa, phiên họp thuộc trường hợp pháp luật quy định, kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các chủ thể tố tụng và thực hiện quyền kiến nghị, kháng nghị khi có căn cứ.
Đối với hoạt động thi hành án, Viện kiểm sát kiểm sát việc tuân theo pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan nhằm góp phần bảo đảm bản án, quyết định của Tòa án được thi hành đúng quy định.
>> Đọc thêm: Tốt nghiệp Học viện Kiểm sát ra làm gì?
4. Quyền hạn cụ thể của Viện kiểm sát theo luật định
Theo Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân hiện hành, Viện kiểm sát thực hiện quyền hạn thông qua các quyết định, yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị và các hoạt động khác theo từng lĩnh vực kiểm sát. Việc yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu, hồ sơ hoặc thực hiện một công việc cụ thể phải có căn cứ và được thực hiện trong phạm vi pháp luật quy định.
Trong tố tụng, Viện kiểm sát có quyền kháng nghị bản án, quyết định của Tòa án theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm hoặc tái thẩm khi có căn cứ luật định. Quyền kháng nghị thuộc Viện kiểm sát có thẩm quyền theo từng thủ tục, không phải mọi Kiểm sát viên đều có quyền tự mình kháng nghị.
Khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ, Viện kiểm sát phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật. Đồng thời, theo Điều 109 Hiến pháp năm 2013, Viện kiểm sát nhân dân do Viện trưởng lãnh đạo; Kiểm sát viên khi thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp tuân theo pháp luật và chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân.
5. Câu hỏi thường gặp
Viện kiểm sát có thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự không?
Viện kiểm sát có thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự trong những trường hợp Bộ luật Tố tụng hình sự quy định, đồng thời có quyền yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra khởi tố hoặc thay đổi quyết định khởi tố khi có căn cứ. Thẩm quyền này được thực hiện trong phạm vi và điều kiện luật định nhằm bảo đảm việc phát hiện, xử lý tội phạm đúng pháp luật.
Viện kiểm sát kiểm sát việc thi hành án như thế nào?
Viện kiểm sát kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong thi hành án theo chức năng, nhiệm vụ được pháp luật quy định. Trong phạm vi thẩm quyền, Viện kiểm sát có thể yêu cầu cung cấp hồ sơ, tài liệu, xác minh nội dung liên quan và thực hiện quyền kiến nghị, kháng nghị hoặc yêu cầu khắc phục vi phạm nhằm bảo đảm việc thi hành bản án, quyết định đúng pháp luật.
Viện kiểm sát có tham gia tố tụng dân sự không?
Có. Viện kiểm sát tham gia tố tụng dân sự trong những trường hợp Bộ luật Tố tụng dân sự quy định, thực hiện kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các chủ thể tố tụng và phát biểu quan điểm về việc giải quyết vụ án khi thuộc trường hợp phải tham gia. Viện kiểm sát cũng có quyền kiến nghị, kháng nghị theo thẩm quyền khi phát hiện vi phạm pháp luật.
Chức năng nhiệm vụ của viện kiểm sát là nền tảng quan trọng giúp hệ thống tư pháp hoạt động hiệu quả và công bằng. Để được hỗ trợ tư vấn chi tiết về các vấn đề pháp lý liên quan, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng ngay hôm nay để nhận được sự hỗ trợ chuyên nghiệp.
Để lại một bình luận