ACC ĐÀ NẴNG

Chủ hộ có phải đi nghĩa vụ quân sự không? Đây là vấn đề nhiều người quan tâm khi vừa là chủ hộ vừa thuộc độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự. Tuy nhiên, việc đứng tên chủ hộ không đồng nghĩa với việc được miễn hoặc tạm hoãn nghĩa vụ quân sự. Vậy chủ hộ khi nào phải nhập ngũ, trường hợp nào được tạm hoãn hoặc miễn? ACC Đà Nẵng sẽ giải đáp chi tiết theo quy định hiện hành.

Nội dung bài viết:

Toggle

1. Chủ hộ là gì?

Chủ hộ là người được các thành viên trong hộ gia đình thống nhất đề nghị xác định là chủ hộ và được ghi nhận trong thông tin cư trú. Chủ hộ là người đại diện cho hộ gia đình trong một số thủ tục liên quan đến cư trú theo quy định pháp luật.

Việc xác định chủ hộ không đồng nghĩa với việc người này là người có thu nhập chính, người chịu trách nhiệm kinh tế hoặc người duy nhất nuôi dưỡng các thành viên trong gia đình. Vì vậy, cần phân biệt tư cách chủ hộ với các khái niệm như lao động duy nhất, người trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân hoặc người có trách nhiệm về kinh tế trong gia đình.

2. Chủ hộ có phải đi nghĩa vụ quân sự không?

Có thể phải thực hiện nghĩa vụ quân sự. Việc một người là chủ hộ hoặc đứng tên chủ hộ không phải là căn cứ để được miễn hoặc tạm hoãn gọi nhập ngũ.

Theo Điều 4 và Điều 6 Luật Nghĩa vụ quân sự được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 133/2026/VBHN-LQ-VPQH, công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự phải thực hiện nghĩa vụ theo quy định, không phân biệt nơi cư trú. Đối với công dân nam, Điều 30 quy định độ tuổi gọi nhập ngũ từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi; trường hợp đã được tạm hoãn do học cao đẳng, đại học thì độ tuổi gọi nhập ngũ đến hết 27 tuổi.

Bên cạnh độ tuổi, công dân được gọi nhập ngũ phải đáp ứng các tiêu chuẩn về lý lịch, việc chấp hành pháp luật, sức khỏe và trình độ văn hóa theo Điều 31. Do đó, nếu là chủ hộ nhưng vẫn thuộc độ tuổi, đáp ứng đủ tiêu chuẩn và không thuộc trường hợp được tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ thì vẫn có thể được gọi nhập ngũ.

Ngược lại, nếu chủ hộ thuộc một trong các trường hợp được tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ theo Điều 41 thì có thể được xem xét theo quy định. Vì vậy, chủ hộ không đồng nghĩa với được miễn hoặc tạm hoãn nghĩa vụ quân sự.

3. Các trường hợp được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự

Theo khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự hiện hành, chủ hộ có thể được tạm hoãn gọi nhập ngũ nếu bản thân thuộc một trong các trường hợp luật định. Việc là chủ hộ chỉ là thông tin về cư trú và không tự tạo ra căn cứ tạm hoãn.

Một số trường hợp đáng chú ý gồm:

• Chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe;
• Là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động, trong trường hợp gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm và được UBND cấp xã xác nhận;
• Có một con là bệnh binh hoặc người nhiễm chất độc da cam bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%;
• Có anh, chị hoặc em ruột đang là hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ hoặc chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân;
• Thuộc diện di dân, giãn dân đến các xã đặc biệt khó khăn trong thời gian luật định;
• Là cán bộ, công chức, viên chức hoặc thanh niên xung phong được điều động đến làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn;
• Đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông hoặc đang được đào tạo đại học hệ chính quy, cao đẳng hệ chính quy trong thời gian của một khóa đào tạo;
• Là dân quân thường trực.

4. Các trường hợp được miễn nghĩa vụ quân sự

Theo quy định tại Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự, việc miễn thực hiện nghĩa vụ quân sự trong thời bình chỉ áp dụng đối với các trường hợp đáp ứng điều kiện luật định.

Một số trường hợp được miễn thực hiện nghĩa vụ quân sự gồm:

• Con của liệt sĩ;
• Con của thương binh hạng một;
• Một anh hoặc một em trai của liệt sĩ;
• Một con của thương binh hạng hai; một con của bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; một con của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên;
• Người làm công tác cơ yếu không phải là quân nhân, Công an nhân dân trong một số trường hợp theo quy định;
• Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn theo thời gian luật định.

Xem thêm tại đây: Người đã có gia đình có phải đi nghĩa vụ quân sự không?

5. Hậu quả pháp lý khi không chấp hành nghĩa vụ quân sự

Theo Nghị định 218/2025/NĐ-CP, hành vi vi phạm có thể bị xử phạt với mức khác nhau. Chẳng hạn:

• Không có mặt đúng thời gian, địa điểm khám sức khỏe mà không có lý do chính đáng: có thể bị phạt từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng;
• Không chấp hành quyết định gọi kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự: có thể bị phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng;
• Không có mặt đúng thời gian, địa điểm tập trung ghi trong quyết định gọi nhập ngũ mà không có lý do chính đáng: có thể bị phạt từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng;
• Không chấp hành quyết định gọi nhập ngũ: có thể bị phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng.

Ngoài xử phạt hành chính, trong trường hợp đủ yếu tố cấu thành Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự theo Điều 332 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, người vi phạm có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm; trường hợp có tình tiết định khung như tự gây thương tích, phạm tội trong thời chiến hoặc lôi kéo người khác phạm tội thì mức phạt tù có thể từ 01 năm đến 05 năm.

6. Những lưu ý khi chủ hộ thuộc diện gọi nhập ngũ

Khi chủ hộ thuộc độ tuổi và đáp ứng các điều kiện thực hiện nghĩa vụ quân sự, cần lưu ý:

• Chủ hộ không đồng nghĩa với được miễn hoặc tạm hoãn nghĩa vụ quân sự. Việc miễn, tạm hoãn phải dựa trên các căn cứ cụ thể được pháp luật quy định.
• Cần phân biệt chủ hộ với lao động duy nhất trong gia đình. Việc là người đứng tên chủ hộ không tự động chứng minh người đó là lao động duy nhất hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân.
• Trường hợp xin tạm hoãn phải có căn cứ theo Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự. Không thể chỉ dựa vào lý do đang là chủ hộ, có gia đình hoặc đang có trách nhiệm kinh tế để yêu cầu tạm hoãn.
• Tạm hoãn không đồng nghĩa với miễn nghĩa vụ quân sự. Khi lý do tạm hoãn không còn, công dân vẫn có thể được xem xét gọi nhập ngũ nếu còn trong độ tuổi và đáp ứng các điều kiện theo quy định.
• Không tự ý bỏ qua quyết định hoặc lệnh gọi. Nếu cho rằng mình thuộc trường hợp được miễn hoặc tạm hoãn, công dân cần thực hiện thủ tục và cung cấp giấy tờ chứng minh theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền thay vì tự xác định mình được miễn, hoãn.
• Trường hợp có hoàn cảnh gia đình đặc biệt, cần xác định chính xác căn cứ pháp lý áp dụng, nhất là trường hợp người trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không có khả năng lao động hoặc người chưa đến tuổi lao động.

7. Câu hỏi thường gặp

Chủ hộ là con một có được miễn nghĩa vụ quân sự không?

Không. Việc là con một hoặc là chủ hộ không phải là căn cứ để được miễn nghĩa vụ quân sự. Công dân chỉ được xem xét tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ khi thuộc các trường hợp quy định tại Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự.

Chủ hộ đang học đại học có phải đi nghĩa vụ quân sự không?

Công dân đang theo học tại trường đại học được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự theo quy định của Luật Nghĩa vụ quân sự 2015. Sau khi tốt nghiệp, nếu vẫn trong độ tuổi thì phải thực hiện nghĩa vụ khi được gọi.

Chủ hộ có thể ủy quyền cho người khác đi nghĩa vụ quân sự thay không?

Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 không cho phép ủy quyền thực hiện nghĩa vụ quân sự. Mỗi công dân phải tự mình thực hiện nghĩa vụ khi đủ điều kiện, không được thay thế bằng người khác.

Chủ hộ có phải đi nghĩa vụ quân sự không là câu hỏi cần được giải đáp dựa trên quy định pháp luật hiện hành. Mỗi trường hợp cụ thể có thể khác nhau tùy thuộc vào hoàn cảnh gia đình và điều kiện cá nhân. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thủ tục, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng ngay hôm nay để được đội ngũ chuyên gia hỗ trợ tận tình.