Thế nào là di chúc không hợp pháp là vấn đề pháp lý quan trọng mà nhiều người cần nắm rõ để bảo vệ quyền lợi của mình và người thân. Việc hiểu rõ các trường hợp di chúc không hợp pháp giúp tránh tranh chấp sau khi người để lại di sản qua đời. Thủ tục xác định tính hợp pháp của di chúc đòi hỏi sự chính xác theo quy định pháp luật hiện hành. Cùng ACC Đà Nẵng tìm hiểu chi tiết vấn đề này.
1. Thế nào là di chúc không hợp pháp? Chi tiết
Di chúc không hợp pháp là bản di chúc không đáp ứng đầy đủ các điều kiện do Bộ luật Dân sự 2015 quy định, dẫn đến việc di chúc không có hiệu lực thi hành. Theo Bộ luật Dân sự 2015, di chúc hợp pháp phải đáp ứng điều kiện về người lập di chúc, nội dung di chúc và hình thức di chúc. Khi thiếu một trong các yếu tố này, di chúc bị coi là không hợp pháp.
Ví dụ, người lập di chúc ở trạng thái không minh mẫn hoặc di chúc không tuân thủ đúng hình thức sẽ bị vô hiệu. Việc xác định thế nào là di chúc không hợp pháp cần căn cứ vào từng trường hợp cụ thể để tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền xem xét. Người dân nên tham khảo kỹ lưỡng trước khi lập di chúc nhằm đảm bảo tính hợp pháp.
2. Các trường hợp di chúc không hợp pháp theo Bộ luật Dân sự 2015
Di chúc bị coi là không hợp pháp khi người lập di chúc không đủ năng lực hành vi dân sự. Cụ thể, người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi chỉ được lập di chúc nếu được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Người mất năng lực hành vi dân sự hoặc người không nhận thức, làm chủ được hành vi của mình cũng không thể lập di chúc hợp pháp.
Ngoài ra, di chúc vi phạm về nội dung như để lại tài sản không thuộc quyền sở hữu của người lập di chúc hoặc có nội dung trái pháp luật, đạo đức xã hội cũng bị vô hiệu. Hình thức di chúc không đúng quy định, chẳng hạn di chúc miệng không có người làm chứng đúng số lượng hoặc di chúc viết tay không có chữ ký đầy đủ, cũng dẫn đến di chúc không hợp pháp. Mỗi trường hợp cần được phân tích riêng để xác định chính xác mức độ vô hiệu.
Xem thêm: Di chúc của người không biết chữ có hợp pháp không?
3. Hậu quả pháp lý khi di chúc không hợp pháp
Khi di chúc bị tuyên bố không hợp pháp, tài sản của người để lại di sản sẽ được chia theo pháp luật thay vì theo di chúc. Những người thừa kế theo pháp luật sẽ được phân chia di sản theo hàng thừa kế quy định tại Bộ luật Dân sự 2015. Việc này có thể gây ra tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình, đặc biệt khi có nhiều người có quyền lợi khác nhau.
Ngoài ra, người được chỉ định trong di chúc không hợp pháp sẽ không được nhận tài sản theo ý nguyện của người lập di chúc. Tòa án có thẩm quyền sẽ căn cứ vào các quy định để tuyên bố di chúc vô hiệu toàn bộ hoặc một phần. Do đó, việc lập di chúc đúng quy định ngay từ đầu là cách tốt nhất để tránh các hậu quả pháp lý phức tạp.
Xem thêm: Di chúc vô hiệu trong trường hợp nào?
4. Cách lập di chúc hợp pháp để tránh rủi ro
Để di chúc có hiệu lực, người lập di chúc cần đảm bảo đủ điều kiện về năng lực hành vi dân sự theo Bộ luật Dân sự 2015. Di chúc nên được lập thành văn bản có công chứng hoặc chứng thực để tăng tính pháp lý. Nội dung di chúc phải rõ ràng, ghi chính xác thông tin người thừa kế, tài sản để lại và không vi phạm pháp luật. Người lập di chúc cần ký hoặc điểm chỉ vào từng trang của di chúc. Trong trường hợp lập di chúc miệng, phải có ít nhất hai người làm chứng và tuân thủ đúng trình tự. Việc kiểm tra lại di chúc định kỳ cũng giúp phát hiện và sửa chữa các sai sót kịp thời. Những bước này giúp di chúc tránh bị coi là không hợp pháp.
5. Câu hỏi thường gặp
Di chúc viết tay có được coi là hợp pháp không?
Trả lời: Di chúc viết tay được coi là hợp pháp nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện về người lập di chúc, nội dung và hình thức theo Bộ luật Dân sự 2015. Di chúc phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc, đồng thời ghi rõ ngày tháng năm lập di chúc. Nếu thiếu các yếu tố này, di chúc có thể bị tuyên bố không hợp pháp.
Người bị mất năng lực hành vi dân sự có lập di chúc được không?
Trả lời: Người bị mất năng lực hành vi dân sự không được lập di chúc theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Việc lập di chúc trong tình trạng này sẽ khiến di chúc bị vô hiệu. Gia đình cần lưu ý để tránh các tranh chấp sau này.
Di chúc có thể bị thay đổi sau khi đã lập không?
Trả lời: Người lập di chúc hoàn toàn có quyền thay đổi hoặc hủy bỏ di chúc đã lập theo Bộ luật Dân sự 2015. Việc thay đổi phải tuân thủ đúng hình thức và điều kiện hợp pháp. Di chúc mới sẽ thay thế di chúc cũ nếu được lập đúng quy định.
Thế nào là di chúc không hợp pháp là câu hỏi cần được giải đáp kỹ lưỡng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mọi người. Việc nắm rõ các quy định giúp hạn chế tranh chấp và đảm bảo di sản được phân chia đúng ý nguyện. Nếu bạn còn thắc mắc hoặc cần hỗ trợ chi tiết, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng để được tư vấn chuyên nghiệp và nhanh chóng.
Để lại một bình luận