ACC ĐÀ NẴNG

Giám sát viên là vị trí then chốt giúp đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động giám sát của các cơ quan nhà nước. Hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của giám sát viên hỗ trợ cá nhân, tổ chức tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành. Cùng ACC Đà Nẵng tìm hiểu chi tiết về chủ đề này.

1. Giám sát viên là gì? Tìm hiểu chi tiết

Giám sát viên không phải là chức danh được quy định riêng trong Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Theo Luật số 121/2025/QH15, hoạt động giám sát được thực hiện bởi các chủ thể giám sát theo thẩm quyền, trong đó có Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân và các chủ thể khác theo quy định của Luật.

Trong quá trình thực hiện hoạt động giám sát, các cơ quan này có thể thành lập Đoàn giám sát, phân công đại biểu, cán bộ, công chức và huy động chuyên gia tham gia phục vụ hoạt động giám sát. Điều 42 Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025 cũng quy định việc đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng giám sát cho đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân và nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ, công chức tham mưu, phục vụ hoạt động giám sát.

Vì vậy, khi sử dụng thuật ngữ giám sát viên, cần xác định cụ thể người này đang tham gia hoạt động giám sát với tư cách nào và theo sự phân công của cơ quan nào.

2. Vai trò của giám sát viên trong hoạt động giám sát

Người tham gia hoặc phục vụ hoạt động giám sát có thể thực hiện các công việc theo sự phân công của chủ thể giám sát, chẳng hạn như nghiên cứu tài liệu, tổng hợp thông tin, phục vụ khảo sát, làm việc với cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát và tham gia xây dựng báo cáo kết quả giám sát.

Theo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025, các chủ thể có thẩm quyền có thể tổ chức Đoàn giám sát để tiến hành giám sát chuyên đề và xem xét báo cáo kết quả giám sát của Đoàn giám sát. Hoạt động giám sát nhằm xem xét việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật và việc thực hiện các nhiệm vụ, chính sách, nghị quyết thuộc phạm vi thẩm quyền của từng chủ thể giám sát.

Đối với đội ngũ cán bộ, công chức tham mưu, phục vụ hoạt động giám sát, Điều 42 Luật này xác định trách nhiệm tổ chức phục vụ hoạt động giám sát của các cơ quan có liên quan và yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ phục vụ công tác giám sát.

3. Nhiệm vụ và quyền hạn của giám sát viên theo quy định

Do giám sát viên không phải là một chức danh pháp lý độc lập, pháp luật không quy định một hệ thống nhiệm vụ và quyền hạn chung áp dụng cho tất cả những người được gọi bằng thuật ngữ này. Nhiệm vụ cụ thể được xác định theo chức danh, cơ quan công tác và quyết định phân công trong từng hoạt động giám sát.

Trong trường hợp tham gia Đoàn giám sát hoặc phục vụ hoạt động giám sát, cá nhân có thể được phân công nghiên cứu tài liệu, thu thập và tổng hợp thông tin, tham gia khảo sát, làm việc với cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát và thực hiện các nhiệm vụ khác theo kế hoạch, quyết định của chủ thể giám sát. Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025 quy định các chủ thể giám sát tổ chức Đoàn giám sát và thực hiện hoạt động giám sát trong phạm vi thẩm quyền được giao.

Việc yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu, kiến nghị hoặc xử lý vấn đề phát sinh phải được thực hiện trong phạm vi thẩm quyền của chủ thể giám sát và người được phân công. Người tham gia hoạt động giám sát không đương nhiên có quyền tự mình yêu cầu, quyết định hoặc áp dụng biện pháp xử lý đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát.

>> Đọc thêm: Giám sát viên có cần chứng chỉ hành nghề không?

4. Điều kiện để trở thành giám sát viên

Pháp luật hiện hành không quy định một bộ điều kiện chung để trở thành “giám sát viên”, bởi đây không phải là chức danh độc lập được Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân xác lập.

Đối với cán bộ, công chức tham mưu, phục vụ hoạt động giám sát, việc tuyển dụng, bố trí, phân công và thực hiện nhiệm vụ được xác định theo quy định pháp luật về cán bộ, công chức và quy định của cơ quan có thẩm quyền. Luật Cán bộ, công chức số 80/2025/QH15 được ban hành ngày 24/06/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, thay thế Luật Cán bộ, công chức 2008 và các luật sửa đổi, bổ sung liên quan.

Đối với đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân hoặc các thành viên tham gia Đoàn giám sát, việc tham gia hoạt động giám sát được thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ và sự phân công của cơ quan, người có thẩm quyền. Nhà nước đồng thời có cơ chế huy động chuyên gia tham gia hoạt động giám sát theo quy định tại Điều 42 Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025.

5. Câu hỏi thường gặp

Giám sát viên có được tham gia nhiều đoàn giám sát cùng lúc không?

Pháp luật không quy định một chức danh độc lập có tên giám sát viên nên cũng không có quy định chung về việc một “giám sát viên” được tham gia bao nhiêu Đoàn giám sát. Việc phân công thành viên hoặc cán bộ tham gia Đoàn giám sát được thực hiện theo yêu cầu, kế hoạch và thẩm quyền của cơ quan tổ chức hoạt động giám sát, đồng thời phải bảo đảm thực hiện đầy đủ nhiệm vụ được giao.

Giám sát viên chịu trách nhiệm gì khi báo cáo sai sự thật?

Trách nhiệm khi báo cáo không đúng sự thật được xác định căn cứ vào chức danh, nhiệm vụ được giao, tính chất và mức độ vi phạm. Cá nhân tham gia hoặc phục vụ hoạt động giám sát phải chịu trách nhiệm về việc thực hiện nhiệm vụ theo quy định pháp luật và quy định của cơ quan có thẩm quyền; tùy hành vi và hậu quả, có thể bị xem xét xử lý theo quy định tương ứng.

Giám sát viên có quyền yêu cầu cung cấp tài liệu mật không?

Người tham gia hoạt động giám sát chỉ được tiếp cận và sử dụng tài liệu trong phạm vi nhiệm vụ, thẩm quyền được giao. Đối với tài liệu thuộc phạm vi bí mật nhà nước, việc cung cấp, tiếp cận, quản lý và sử dụng phải tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước và quy định có liên quan; không phải mọi người tham gia hoạt động giám sát đều đương nhiên có quyền tiếp cận tài liệu mật.

Giám sát viên đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả giám sát nhà nước. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ chuyên sâu về các vấn đề pháp lý liên quan, hãy liên hệ ACC Đà Nẵng ngay hôm nay để được hỗ trợ kịp thời.